k|Zg M ljsf;sf gjLgtd cfofdx?n] /fi6«sf] ;jf{+ËL0f ljsf; ug{ ;/sf/sf] PSnf] k|of; dfqn] ;+ej 5}g eGg] s'/fdf hf]8 lb+b} u}/ ;/sf/L If]qsf] k|efjsfl/tfsf] jsfnt u/]sf 5g\ . o;}sf/0f ;+;f/el/ km}lnPsf] u}/;/sf/L If]qsf] ljsf;sf] nx/n] g]kfnnfO{ klg c5'tf] /fVg ;s]sf] 5}g . lj=;+= @)$( ;fndf z'? ePsf] cf7f}+ of]hgfb]lv t g]kfn ;/sf/n] u}/ ;/sf/L If]qnfO{ ljsf;sf] ;xofqLsf] ?kdf :jLsf/ u/L To; If]qsf] k|efjsfl/tfsf nflu gLltut Joj:yfsf] z'?cft g} u/\of] . kmn:j?k u}/ ;/sf/L If]qn] xft gxfn]sf] 7fpF g} gePsf] l:ylt clxn] 5 .
o;/L ;/sf/sf] gLltut Joj:yf / u}/;/sf/L If]qsf] Jofks lj:tf/sf jfjh"b hgtfdf ;]jf k'/\ofpg] sfo{df ;/sf/ / u}/ ;/sf/L If]qaLr ;dGjo / ;fd~h:otf sfod x'g g;s]sf], Ps csf{df ljZjf;sf] ;+s6 /x]sf], u}/ ;/sf/L If]q Jojxf/ut ?kdf hgtfk|lt pQ/bfoL x'g g;s]sf], u}/ ;/sf/L If]qdf Jofks /fhgLlts/0f ePsf], kl/jf/hglxtfodf ;dlk{t u}/ ;/sf/L If]qn] 8n/sf] v]tL dfq ug]{ u/]sf] eGg] h:tf cf/f]kx? nfUg] u/]sf] kfOPsf] 5 . o; lsl;dsf cf/f]kx? nfUg] u/] klg k|z:t dfqfdf ljb]zL d'b|f b]zleq Nofpg / hgr]tgf hfu[t u/fpg eg] u}/ ;/sf/L If]qsf] lgs} 7'nf] of]ubfg /xf]sf] 5 .
o; ;Gbe{df ;d:ofsf] klxrfg u/L nf]s ;]jf cfof]u4f/f lgwf{l/t 9fFrf cg'?k ;d:of ;dfwfg ug'{xf];\ .
pQ/ M
u}/;/sf/L ;+:yf M ;d:of / ;dfwfg
!= k[i7e"ldM
;dfj]zL nf]stGqsf] d"n dd{cg';f/ zf;s / hgtfsf] ;]t'sf] ?kdf u}/ ;/sf/L ;+:yfx? /x]sf 5g\ . ljsf;sf] ;fem]bf/sf] ?kdf :yflkt o:tf ;+:yfx?4f/f ;~rflnt cfof]hgfx?sf] lbuf]kgfdf ;d:ofsf ;fy} ckf/bzL{ Jojxf/ b]vfpg] h:tf cf/f]kx? nfUg yfn]sf 5g\ .
@= d"n ;d:of M
æ u}/;/sf/L ;+:yfx?sf] ;~rfng, Joj:yfkg / lgodg kIf k|efjsf/L x'g g;s]sf] Æ
#= ;d:ofsf sf/0fx? M
u}/;/sf/L ;+:yfsf sfo{qmdx? /fli6«o k|fyldstfsf If]qdf kl/rfng x'g g;Sg',
u}/;/sf/L ;+:yfx?sf] bIftf, kf/blz{tf / hjfkmb]lxtf sdhf]/ /xg',
;/sf/L Pj+ u}/;/sf/L If]qaLr sdhf]/ ;dGjosf sf/0f sfddf bf]xf]/f]kgf b]lvg',
;'ljwf ;DkGg / zx/L If]qdf al9 s]lGb|t x'g',
;dfh sNof0f kl/ifbsf] Ifdtf sdhf]/ x'g' tyf cfrf/ ;+lxtf agfO{ nfu" ug{ g;Sg',
u}/;/sf/L ;+:yfsf sfo{qmdx?nfO{ k|efjsf/L agfpg One Window System cjnDag ug{ g;Sg',
u}/;/sf/L ;+:yfsf sfo{qmdx?sf] lbuf]kgf ;'lglZrt ug{ g;Sg',
cg'udg tyf d"Nof+sgnfO{ k|efjsf/L agfpg g;Sg',
$= df}h'bf gLlt tyf sfo{qmd M
s_ g]kfnsf] cGtl/d ;+ljwfg, @)^# M
:jtGqtfsf] xs cGtu{t ;+3 ;+:yf vf]Ng kfpg] :jtGqtf /x]sf],
u}/;/sf/L ;+:yfsf] ;~rfng / Joj:yfkgdf lgodg ug{ /fHon] ljz]if gLlt lng],
v_ ;dfh sNof0f kl/ifb P]g, @)$( M
;dfh sNof0f kl/ifb Ps 5ftf ;+u7g x'g],
cfrf/ ;+lxtf
u_ ;+:yf btf{ P]g, @)#$ M
u}/;/sf/L ;+:yf :yfgLo k|zf;gdf btf{ x'g'kg]{,
aflif{s k|ult k|ltj]bg / efjL sfo{qmdsf] nIo k]z ug]{,
3_ ;fj{hlgs vl/b P]g @)^# tyf lgodfjnL @)^$ M
;fdflhs ;r]tgf / k}/jL ;DaGwL sfd u}/;/sf/L ;+:yf dfkm{t\ u/fpg ;Sg],
ª_ :yfgLo k|zf;g P]g, @)@* M
lhNnf k|zf;g sfof{non] ;do ;dodf cg'udg tyf lg/LIf0f ug{ ;Sg],
r_ /fli6«o lgb]{zg P]g, @)!*
5_ :yfgLo :jfoQ zf;g P]g, @)%% tyf lgodfjnL @)%^ M
cGt/f{li6«o u}/;/sf/L ;+:yfx?n] sfo{qmd ;~rfng ubf{ :yfgLo u}/;/sf/L ;+:yf dfkm{t\ ug'{kg]{,
sfo{qmd l:js[lt, ;dGjo / k|ult k|ltj]bg :yfgLo lgsfodf k]z ug]{,
h_ j}b]lzs ;xfotf gLlt, @)%( M
u}/;/sf/L ;+:yfx?sf] cg'udg / bIftfnfO{ u|fdL0f / b'u{d If]qsf] ljsf;df k|of]u ug]{,
cGt/f{li6«o u}/;/sf/L ;+:yfx?sf] btf{, gjLs/0f / ;'ljwf pkof]u ug]{ ;Gbe{df k|zf;lgs k|lqmof ;/nLs/0f ug]{,
;dfh sNof0f kl/ifbsf] Ifdtf ;'b[9Ls/0f ug]{,
cGt/f{li6«o u}/;/sf/L ;+:yfx?nfO{ s/ ;DaGwL k|rlnt sfg'g tyf n]vfk/LIf0f Joj:yfsf] kfngf ug{ nufpg],
em_ lqaifL{o of]hgf M
cGt/f{li6«o tyf /fli6«o u}/;/sf/L ;+:yfx?sf] nufgL /fli6«o k|fyldstfsf] If]qdf lglb{i6 ug]{ .
:yfgLo u}/;/sf/L ;+:yfsf] :yfgLo lgsfo;Fu ;dGjo / ;xsfo{ ;'b[9 agfpg] .
cGt/f{li6«o tyf /fli6«o u}/;/sf/L ;+:yfx?sf] ;xhLs/0f, cg'udg / kl/rfngnfO{ k|efjsf/L agfpg] .
`_ cf=j= @)^*÷^( sf] ah]6 M
u}/;/sf/L ;+:yfx?nfO{ /fli6«o k|fyldstfsf If]qdf ljsf; ;fem]bf/sf ?kdf ;xefuL agfpg cfjZos Joj:yf ul/g]5 .
cGt/f{l6«o u}/;/sf/L ;+:yfx?n] ;f]xL gfddf g]kfnL u}/;/sf/L ;+:yfx? btf{ ug]{ / bf]xf]/f] klxrfg sfod u/L sfd ug]{ k|rngnfO{ cGTo ul/g]5 .
cGt/f{li6«o u}/;/sf/L ;+:yfx?nfO{ cGt/f{li6«o ;+:yfsf ?kdf dfq sfd ug]{ Joj:yfnfO{ s8fO{sf ;fy nfu' ul/g]5 .
l4kIfLo, ax'kIfLo / cGt/ ;/sf/L:t/df ;Demf}tf eO{ g]kfnsf nflu 5'6\ofOPsf] cfly{s ;xfotf cGt/f{li6«o u}/;/sf/L ;+:yfx? dfkm{t\ kl/rfng x'g] Joj:yfsf] cGTo ul/g]5 .
cGt/f{li6«o tyf /fli6«o u}/;/sf/L ;+:yfx?sf] sfdnfO{ ;dGjo / cg'udg ug{ ;dfh sNof0f kl/ifb\sf] e"ldsfnfO{ k|efjsf/L agfOg]5 .
%= ;d:of ;dfwfgsf nflu ;'emfjx? M
dfly pNn]lvt ;d:ofx?nfO{ ;dfwfg ug{ b]xfosf pkfox? cjnDag ug'{k5{ M
s_ gLltut ;'emfjx?
u}/;/sf/L ;+:yfx?sf] ;~rfng, Joj:yfkg / lgodg ;DaGwL 5'§} /fli6«o gLlt th'{df ug]{,
;/f]sf/jfnfx?sf] ;xeflutfdf u}/;/sf/L ;+:yfx?sf] cfrf/ ;+lxtf th'{df u/L nfu" ug]{,
g]kfnnfO{ Earmarked ul/Psf] j}b]lzs ;xfotfnfO{ INGOs n] pkof]u ug{ gkfpg] Joj:yf ldnfpg],
v_ ;+:yfut ;'emfjx?
u}/;/sf/L ;+:yfx?sf] juL{s/0f u/L pgLx?sf] nufgLnfO{ /fli6«o k|fyldstfsf] If]qdf lglb{i6 ug]{,
GOs / NGOs tyf NGOs-NGOs aLrsf sfo{qmddf bf]xf]/f]kgf x6fpg :yfgLo lgsfodf sfo{qmd ;dGjo ;+oGq lgdf{0f ug]{,
;dfh sNof0f kl/ifbsf] ;dGjo, cg'udg tyf d"Nof+sg IfdtfnfO{ ;'b[9 jgfpg],
u_ sfo{ut ;'emfjx?
u}/;/sf/L ;+:yfnfO{ k|fKt x'g] j}b]lzs ;xof]u Ps4f/ k|0ffnL dfkm{t\ Nofpg] Joj:yf ldnfO{ /fli6«o n]vfdf k|ltljlDat ug]{,
u}/;/sf/L ;+:yfsf sfo{qmdx?nfO{ u|fdL0f, ljkGg / ;fd'bflos If]qtkm{ cled'v u/fpg],
3_ Joj:yfksLo ;'emfjx?
u}/;/sf/L ;+:yfsf lqmofsnfkx?sf] :yfgLo :t/df ;fj{hlgs ;'g'jfO{, ;fj{hlgs n]vfk/LIf0f / ;fdflhs k/LIf0f u/fO{ kf/blz{tf / pQ/bfloTj ;'lglZrt ug]{,
u}/;/sf/L ;+:yfx?sf] ;xhLs/0f, cg'udg / d"Nof+sg k|lqmofnfO{ r':t, 5l/tf] / k|efjsf/L agfpg lgb]{lzsf agfO{ sfof{Gjog ug]{,
^= ;'emfj sfof{Gjogsf nflu sfo{of]hgf
dfly k|:t't ul/Psf ;'emfjx?nfO{ b]xfo jdf]lhdsf] sfo{of]hgf agfO{ sfof{Gjog ug{ ;lsG5 .
lgisif{ M dfly pNn]lvt sfo{of]hgfnfO{ ;dod} kof{Kt ;fwg >f]tsf] ljlgof]hg ub}{ lhDd]jf/ ;+:yf / lgsfo tf]sL sfof{Gjogdf nu]df kSsf klg u}/;/sf/L ;+:yfx?sf] ;~rfng, Joj:yfkg / lgodgsf] If]qdf xfn /x]sf sdLsdhf]/Lx?sf] Go"gLs/0f x'G5 . To;}u/L ;+:yfut Ifdtfdf ;'wf/ cfO{ kf/blz{ lx;fan] lqmofsnfkx? ;~rfng eO{ Jojl:yt 9+un] sfdsf/jfxL ug'{sf ;fy} ;dfh sNof0f kl/ifbsf] Ifdtf ;d]t ;'b[9 eO{ :yfgLo :t/df ;d]t ;dGjo ;+oGq agL k|efjsf/L tj/n] u};;x?sf] Joj:yfkg, ;~rfng / lgodg eO{ /fi6«sf] jf:tljs ljsf; ;fem]bf/sf] e"ldsf lgjf{x ug{ ;d]t u};;x? ;Ifd x'g]5g\ .
k|Zg M ;fj{hlgs ;+:yfgx? Joj;flos bIftfsf ;fy rnfOPg / a9L dfqfdf /fhg}lts x:tIf]k eof] . ;a} h;f] ;+:yfgx? 3f6fdf uPsf 5g\ . 3f6f a9\b} hfFbf ;fj{hlgs ;+:yfgx?n] xfn cfP/ Ps vj{eGbf a9Lsf] bfloTj ;[hgf ul/;s]sf 5g\ . of] bfloTjnfO{ oyfl:yltdf /fVg klg tLa| ;'wf/sf] vfFrf] 5 . lghLs/0f ul/P klg vf;} ;sf/fTds k|efj lbg ;s]sf] b]lvb}g / lghLs/0fsf] ult klg Hofb} l9nf] 5 . ljlgj]z gLlt tyf sfo{;Dkfbg ;Demf}tf dfkm{t\ ;+:yfgsf] ;'wf/ ug]{ gLlt ;/sf/af6 NofOPtfklg ;+:yfgx?sf] bfloTj lbg k|ltlbg ylk+bf] 5 . t;y{ o; If]qdf lglxt vf; ;d:ofx?sf] klxrfg u/L ;d:of ;dfwfgsf nflu nf]s ;]jf cfof]un] tf]s]sf] 9fFrf cg'?k ;d:of ;dfwfg ug'{xf];\ .
pQ/ M ;fj{hlgs ;+:yfg M ;d:of / ;dfwfg
!= k[i7e"ld M
;fj{hlgs ;]jfnfO{ k|efjsf/L agfO{ ;j{;fwf/0fnfO{ ;'ky d"Nodf ;/n / ;xh 9+uaf6 j:t' tyf ;]jf pknAw u/fpg] p2]Zon] ;fj{hlgs ;+:yfg :yfkgf ul/Psf x'g\ . tyflk b]zfsf] cfly{s ljsf;df of]ubfg k'/\ofpg] p2]Zon] ;/sf/sf] cfGtl/s tyf j}b]lzs >f]taf6 7"nf] nufgLdf :yfkgf ul/Psf ;fj{hlgs ;+:yfgx? ;du|df k|lts"n cj:yfaf6 u'h|L/x]sf 5g\ .
@= d"n ;d:of M
æ ;fj{hlgs ;+:yfgsf] ;~rfng / Joj:yfkg k|efjsf/L x'g g;s]sf] Æ
#= ;d:ofsf sf/0fx? M
;+:yfg;DaGwL j[xt\ gLlt th"{df x'g g;s]sf],
;fdflhs jf Joj;flos p2]ZoaLrdf cGof}ntf /x]sf],
;fwg >f]t, nufgL / ;~rfng k|lqmofdf /fhgLlts x:tIf]k x'g] u/]sf],
;~rfns / k|d'v Joj:yfkssf] lgo'lQm lglZrt dfkb08sf] cfwf/df kf/bzL{ ?kn] gx'g] u/]sf],
Joj;flos Pj+ /0fgLlts of]hgf agfO{ sfof{Gjogdf gnluPsf],
;~rfng :jfoQtf Pj+ nrstfsf] sld /x]sf],
Joj:yfkgdf k]zfut Joj;flostf, sfo{bIftf, hjfkmb]lxtf / kf/blz{tfsf] sdL /x]sf],
ljQLo cg'zf;glxgtf, cfly{s clgoldttf / r'xfj6 x'g] u/]sf],
sfo{If]q Pj+ sfo{af]emsf] cfwf/df sd{rf/L b/aGbL cg'kft sfod gu/L cgfjZos hgzlQmsf] rfk /x]sf],
ljQLo cj:yfn] y]Ug g;Sg] u/L sd{rf/LnfO{ yk cfly{s ;'ljwf pknAw u/fO{ Unfunded Liabilities ;[hgf u/]sf],
cg'udg, ;dGjo / lg/LIf0fsf nflu :ki6 gLlt Pj+ ;+oGqsf] sdL /x]sf],
$= df}h'bf gLlt tyf sfo{qmd M
;fj{hlgs ;+:yfgsf ;DaGwdf b]xfosf ;+j}wflgs, sfg'gL tyf gLltut Joj:yfx? /x]sf 5g\ M
$=! ;+j}wflgs Joj:yf
:jb]zL lghL Pj+ ;fj{hlgs pBdnfO{ k|fyldstf / k|>o lbO{ /fli6«o cy{tGqnfO{ :jtGq, cfTdlge{/ Pj+ pGgltzLn u/fpg' /fHosf] cfly{s p2]Zo /x]sf],
;/sf/L, ;xsfl/tf / lghL If]qsf] dfWodaf6 d'n'sdf cy{tGqsf] ljsf; ug]{ gLlt /x]sf],
d'n'sdf :yfkgf ePsf ;fj{hlgs ;+:yfgx?sf] ;~rfng / Joj:yfkgdf lgodg ug{ /fHon] ljz]if gLlt cjnDag ug]{,
$=@ sfg'gL Joj:yf
ljsf; ;ldlt P]g
;+:yfg P]g
;~rf/ ;+:yfg P]g
cfkm\g} :yfkgf P]g,
sDkgL P]g
a}+s tyf ljQLo ;+:yf P]g
lghLs/0f P]g
;fj{hlgs vl/b P]g cflb .
$=# gLltut Joj:yf
lqjifL{o of]hgf M
/fHon] ;]jf k'/\ofpg'kg]{ cfjZos If]qdf dfq ;fj{hlgs ;+:yfg ;~rfng ug]{,
Joj:yfkgnfO{ Joj;flos tyf pQ/bfoL agfO{ sfo{bIftf / k|efjsfl/tf clej[l4 ug]{,
/fHon] rnfpg cfjZos gePsf ;fj{hlgs ;+:yfgx?nfO{ ljlgj]z ug]{,
ah]6 -@)^*÷^(_
p2]Zo cg'?k ;]jf k|jfx k|efjsf/L t'Nofpb} ;+:yfgsf] ;~rfng / cg'udgnfO{ ;zQm agfpg pRr:t/Lo ;fj{hlgs k|lti7fg Joj:yfkg af]8{ u7g ul/g],
;a} ;fj{hlgs ;+:yfgx?df k|d'v sfo{sf/L clws[t jf dxfk|aGwssf] lgo'lQm Ifdtf, cg'ej, z}lIfs of]Uotf / ;+:yfgsf] ;'wf/ of]hgfsf] k|:tfjsf] cfwf/df v'nf k|ltof]lutf4f/f ul/g]5,
;fj{hlgs ;+:yfgsf] z]o/ ;j{;fwf/0fdf ljlgj]z ub}{ hfg] gLltnfO{ sfof{Gjogdf NofOg]5 .
%= ;d:of ;dfwfgsf nflu ;'emfjx?
dfly plNnlvt ;d:ofnfO{ ;dfwfg ug{ b]xfosf ;'emfjx? /x]sf 5g\ M
s_ gLltut tyf ;+/rgfut
;+:yfg ;~rfng ;DaGwL j[xt gLlt th'{df u/L sfof{Gjog ug]{,
;+:yfut cfwf/df ;fdflhs jf Joj;flos p2]Zo lglZrt ug]{,
Joj;flos Pj+ /0fgLlts of]hgf th'{df u/L nfu" ug]{,
xf]lN8Ë sDkgLsf] k|of]ufTds cEof; ug]{,
;+:yfgx?df ;~rfnssf] ;+Vof, lgo'lQm tyf lhDd]jf/L :ki6 ug]{,
v_ Joj:yfksLo
sfo{;Dkfbgdf cfwfl/t Joj:yfkgnfO{ cjnDag ug{ Joj:yfkg s/f/nfO{ nfu" ug]{,
O & M Survey 4f/f sd{rf/Lsf] pko'Qm b/aGbL lglZrt ug]{,
Joj:yfkg :jfoQtf tyf nrstf ckgfpg],
;+:yfg ;]jf cfof]u u7g ug]{,
sd{rf/L / 6«]8 o'gLogsf Jojxf/nfO{ k]zfut / /rgfTds ;'wf/tkm{ pGd'v u/fpg],
u_ ljQLo
x/lx;fa cBfalws /fvL tf]lsPsf] ;doleq n]vfk/LIf0f u/fpg],
x/]s jif{ jflif{s ;fwf/0f ;ef ;DkGg ug'{kg]{ clgjfo{ Joj:yf ug]{,
vr{sf] dfkb08 agfO{ oyflz3| nfu" ug]{,
;l~rt gf]S;fgdf /x]sf ;+:yfgn] sd{rf/LnfO{ jf]g; afF8\g gkfpg] Joj:yf ug]{,
ljQLo kf/bzL{tf / hjfkmb]lxtf jxg u/fpg :ki6 sfo{ljlw Pj+ sfo{of]hgf agfO{ nfu" ug]{ .
3_ cGo
;fj{hlgs ;+:yfg Joj:yfkg af]8{ dfkm{t\ ;dGjo, lg/LIf0f / cg'udgsf] Joj:yf ug]{ .
^= ;'emfj sfof{Gjogsf] sfo{of]hgf
dfly k|:t't ul/Psf ;'emfjx?nfO{ b]xfo jdf]lhdsf] sfo{of]hgf agfO{ sfof{Gjog ug{ ;lsG5 .
lgisif{ M ;fj{hlgs ;+:yfgx?sf] Joj:yfkg / ;~rfngdf w]/} ;d:ofx? b]lvPsf 5g\ . :yfkgfsf] p2]Zo cg'?k sfd x'g g;s]sf] / /fHosf]if dfly cgfjZos Jooef/ ;[hgf u/L k|zf;lgs af]em a9]sf]n] ;~rfng bIftf / k|lt:kwf{ k|a4{gsf nflu lghLs/0f ul/Ptfklg lghLs[t ;+:yfgx?sf] /fd|f] sfo{;Dkfbg b]lvPsf] 5}g . o; l;nl;nfdf xfn ;~rflnt ;fj{hlgs ;+:yfgx?nfO{ Corporatize u/L ljleGg Joj:yfksLo cf}hf/x?sf] k|of]u dfkm{t\ ;'wf/ ug'{sf] ljsNk 5}g . t;y{ dfly pNn]lvt sfo{of]hgfnfO{ ;dod} kof{Kt ;fwg >f]tsf] ljlgof]hg ub}{ lhDd]jf/ ;+:yf / lgsfo tf]sL sfof{Gjogdf nu]df ;fj{hlgs ;+:yfgx?df ljBdfg ;d:ofx?sf] ;dfwfg lglZrt ?kdf x'G5 .










