सौर्यमण्डलका सबै ८ ग्रहहरूको विस्तृत विवरण

१. बुध (Mercury)

• व्यास: ४,८७९ कि.मी. (सौर्यमण्डलको सबैभन्दा सानो ग्रह)

• सूर्यबाट दूरी: ५.७९ करोड कि.मी. (पहिलो स्थान)

• परिक्रमा समय: अक्ष (Rotation): ५९ दिन | कक्ष (Revolution): ८८ दिन

• औसत तापक्रम: -१७३°C (रातमा) देखि ४२७°C (दिनमा)

• परिक्रमण गति: ४७.४ कि.मी./सेकेन्ड (सबैभन्दा तीव्र गति)

• प्रमुख अन्तरिक्ष यान: म्यारिनर १० (Mariner 10), म्यासेन्जर (MESSENGER)

• उपग्रह (Moons) संख्या: ० (शून्य)

• प्रमुख विशेषताहरू: सूर्यबाट सबैभन्दा नजिकको ग्रह; वायुमण्डल नभएकाले एकापट्टि अत्यधिक तातो र अर्कोपट्टि अत्यधिक चिसो हुने; यसलाई 'बिहानको तारा' पनि भनिन्छ।

२. शुक्र (Venus)

• व्यास: १२,१०४ कि.मी.

• सूर्यबाट दूरी: १०.८२ करोड कि.मी. (दोस्रो स्थान)

• परिक्रमा समय: अक्ष: २४३ दिन | कक्ष: २२५ दिन

• औसत तापक्रम: ४६२°C (सौर्यमण्डलकै सबैभन्दा तातो ग्रह)

• परिक्रमण गति: ३५.० कि.मी./सेकेन्ड

• प्रमुख अन्तरिक्ष यान: म्यारिनर २ (Mariner 2), भेनेरा ७ (Venera 7)

• उपग्रह (Moons) संख्या: ० (शून्य)

• प्रमुख विशेषताहरू: 'पृथ्वीको जुम्ल्याहा ग्रह' (Earth's Twin); बाक्लो वायुमण्डल (CO₂) का कारण सौर्यमण्डलको सबैभन्दा चम्किलो ग्रह; 'वर्ष भन्दा दिन लामो' भएको ग्रह; यसलाई 'Goddess of Love and Beauty' र 'सन्ध्याको तारा' पनि भनिन्छ; वैज्ञानिकहरूद्वारा अनुसन्धान गरिएको पहिलो ग्रह हो।

३. पृथ्वी (Earth)

• व्यास: १२,७५६ कि.मी. (भूमध्यरेखीय व्यास)

• सूर्यबाट दूरी: १४.९६ करोड कि.मी. (१.० AU - तेस्रो स्थान)

• परिक्रमा समय: अक्ष: २३ घण्टा ५६ मिनेट ४ सेकेन्ड | कक्ष: ३६५ दिन ५ घण्टा ४८ मिनेट ४६ सेकेन्ड

• औसत तापक्रम: १५°C

• परिक्रमण गति: २९.८ कि.मी./सेकेन्ड

• प्रमुख अन्तरिक्ष यान: एपोलो ११ (मानव पठाइएको), विभिन्न भू-उपग्रहहरू

• उपग्रह (Moons) संख्या: १ (चन्द्रमा)

• प्रमुख विशेषताहरू: सौर्यमण्डलको एकमात्र 'सजीव ग्रह' वा जीवन भएको ग्रह; अन्तरिक्षबाट हेर्दा पानीको बाहुल्यताका कारण निलो देखिने हुनाले 'निलो ग्रह' (Blue Planet) भनिन्छ; यसको ७०.८% भाग पानीले ढाकेको छ।

४. मङ्गल (Mars)

• व्यास: ६,७७९ कि.मी.

• सूर्यबाट दूरी: २२.७९ करोड कि.मी. (चौथो स्थान)

• परिक्रमा समय: अक्ष: २४ घण्टा ३७ मिनेट | कक्ष: ६८७ दिन

• औसत तापक्रम: -६३°C

• परिक्रमण गति: २४.१ कि.मी./सेकेन्ड

• प्रमुख अन्तरिक्ष यान: भाइकिङ १, क्युरियोसिटी रोभर (Curiosity), पर्सेभेरेन्स (Perseverance)

• उपग्रह (Moons) संख्या: २ (फोबोस र डिमस)

• प्रमुख विशेषताहरू: यसको माटोमा आइरन अक्साइड (Iron Oxide) को मात्रा बढी भएकाले रातो देखिन्छ, त्यसैले यसलाई 'रातो ग्रह' (Red Planet) भनिन्छ; यहाँ सौर्यमण्डलकै सबैभन्दा अग्लो ज्वालामुखी पहाड 'ओलम्पस मोन्स' (Olympus Mons) अवस्थित छ, जुन सगरमाथा भन्दा ३ गुणा अग्लो छ।

५. बृहस्पति (Jupiter)

• व्यास: १,४२,९८४ कि.मी. (सौर्यमण्डलको सबैभन्दा ठूलो ग्रह)

• सूर्यबाट दूरी: ७७.८५ करोड कि.मी. (पाँचौं स्थान)

• परिक्रमा समय: अक्ष: ९ घण्टा ५६ मिनेट (सबैभन्दा छोटो दिन / तीव्र अक्षीय गति) | कक्ष: १२ वर्ष

• औसत तापक्रम: -१०८°C

• परिक्रमण गति: १३.१ कि.मी./सेकेन्ड

• प्रमुख अन्तरिक्ष यान: पायोनियर १०, भ्यायेजर १, जुनो (Juno)

• उपग्रह (Moons) संख्या: ९५

• प्रमुख विशेषताहरू: यसलाई 'ग्रहहरूको राजा' (King of Planets) वा 'ग्याँसको गोलो' भनिन्छ; यसको वायुमण्डलमा एउटा विशाल आँधी छ, जसलाई 'ग्रेट रेड स्पट' (Great Red Spot) भनिन्छ; यसको उपग्रह ग्यानिमिड (Ganymede) सौर्यमण्डलकै सबैभन्दा ठूलो उपग्रह हो।

६. शनि (Saturn)

• व्यास: १,२०,५३६ कि.मी.

• सूर्यबाट दूरी: १४३.४ करोड कि.मी. (छैटौं स्थान)

• परिक्रमा समय: अक्ष: १० घण्टा ४२ मिनेट | कक्ष: २९.५ वर्ष

• औसत तापक्रम: -१३९°C

• परिक्रमण गति: ९.७ कि.मी./सेकेन्ड

• प्रमुख अन्तरिक्ष यान: पायोनियर ११, भ्यायेजर २, क्यासिनी (Cassini)

• उपग्रह (Moons) संख्या: १४६ (सौर्यमण्डलमा सबैभन्दा बढी उपग्रह भएको ग्रह)

• प्रमुख विशेषताहरू: यसको वरिपरि बरफ र चट्टानका टुक्राहरूबाट बनेको चम्किलो र स्पष्ट घेरा भएकाले यसलाई 'घेरायुक्त ग्रह' (Ringed Planet) भनिन्छ; यसको घनत्व पानीको भन्दा पनि कम छ, अर्थात् यसलाई पानीमा राख्न सके यो तैरिन सक्छ; यसको सबैभन्दा ठूलो उपग्रह टाइटन (Titan) हो।

७. अरुण (Uranus)

• व्यास: ५१,११८ कि.मी.

• सूर्यबाट दूरी: २८७.१ करोड कि.मी. (सातौं स्थान)

• परिक्रमा समय: अक्ष: १७ घण्टा १४ मिनेट | कक्ष: ८४ वर्ष

• औसत तापक्रम: -१९७°C

• परिक्रमण गति: ६.८ कि.मी./सेकेन्ड

• प्रमुख अन्तरिक्ष यान: भ्यायेजर २ (Voyager 2)

• उपग्रह (Moons) संख्या: २८

• प्रमुख विशेषताहरू: मिथेन ग्याँसका कारण यो हरियो देखिन्छ, त्यसैले यसलाई 'हरियो ग्रह' भनिन्छ; यो आफ्नो अक्षमा ९८ डिग्रीसम्म ढल्किएको हुनाले अन्तरिक्षमा गुडिरहेको जस्तो देखिन्छ, त्यसैले यसलाई 'अल्छी ग्रह' वा 'सुतेको ग्रह' (Lying Planet) भनिन्छ; विलियम हर्सलले सन् १७८१ मा दूरबिनको सहयोगमा यो ग्रह पत्ता लगाएका थिए।

८. वरुण (Neptune)

• व्यास: ४९,५२८ कि.मी.

• सूर्यबाट दूरी: ४४९.५ करोड कि.मी. (सौर्यमण्डलको सबैभन्दा टाढाको ग्रह)

• परिक्रमा समय: अक्ष: १६ घण्टा ६ मिनेट | कक्ष: १६४.८ वर्ष (सबैभन्दा लामो वर्ष)

• औसत तापक्रम: -२०१°C (सौर्यमण्डलकै सबैभन्दा चिसो ग्रह)

• परिक्रमण गति: ५.४ कि.मी./सेकेन्ड (सबैभन्दा ढिलो गति)

• प्रमुख अन्तरिक्ष यान: भ्यायेजर २ (Voyager 2)

• उपग्रह (Moons) संख्या: १६

• प्रमुख विशेषताहरू: यसलाई 'जलको देवता' को नामबाट चिनिन्छ; यो सूर्यबाट सबैभन्दा टाढा रहेकाले यहाँ सबैभन्दा लामो वर्ष हुन्छ र यो सबैभन्दा चिसो ग्रह हो; यसको वायुमण्डलमा तीव्र गतिको आँधी बहने हुनाले यसलाई 'ग्रेट डार्क स्पट' (Great Dark Spot) भनिन्छ; यसको प्रमुख उपग्रह ट्रिटन (Triton) हो।

---

💡 परीक्षाका लागि द्रुत सम्झने सुत्र (Quick Tricks):

• सबैभन्दा ठूलो ग्रह: बृहस्पति -> शनि -> अरुण -> वरुण -> पृथ्वी -> शुक्र -> मङ्गल -> बुध (आकारको घट्दो क्रम)।

• सबैभन्दा बढी उपग्रह: शनि (१४६) र दोस्रोमा बृहस्पति (९५)।

• सबैभन्दा तीव्र परिक्रमा (सूर्यलाई घुम्ने): बुध (८८ दिन)।

• सबैभन्दा ढिलो परिक्रमा (सूर्यलाई घुम्ने): वरुण (१६४.८ वर्ष)।

• भित्री ग्रहहरू (Inner Planets / Terrestrial): सूर्यबाट नजिकका पहिलो ४ ग्रहहरू (बुध, शुक्र, पृथ्वी, मङ्गल) चट्टानबाट बनेका छन्।

• बाहिरी ग्रहहरू (Outer Planets / Jovian): टाढाका बाँकी ४ ग्रहहरू (बृहस्पति, शनि, अरुण, वरुण) ग्यास र बरफबाट बनेका छन्।

सूर्यबाट दूरीको आधारमा ८ वटा ग्रहहरूलाई क्रमबद्ध रूपमा (नजिकदेखि टाढा) सम्झिनका लागि लोक सेवा आयोग तथा अन्य परीक्षाहरूमा अत्यन्तै उपयोगी हुने नेपाली र अङ्ग्रेजीका रमाइला छोटो सुत्रहरू (Tricks) तल प्रस्तुत छ:
१. नेपाली सुत्र (नेपाली माध्यमका लागि)
सुत्र: "बुशु पृम बृश अउव" (वा बुशु पृम बृश अव)

• याद गर्ने तरिका: यसलाई एउटा मन्त्र वा मान्छेको नाम जस्तै गरी "बुशु-पृम-बृश-अउव" भनेर ४/५ पटक लगातार उच्चारण गर्नुहोस्।

• विस्तृत रूप:

• बु = बुध (Mercury)

• शु = शुक्र (Venus)

• पृ = पृथ्वी (Earth)

• म = मङ्गल (Mars)

• बृ = बृहस्पति (Jupiter)

• श = शनि (Saturn)

• अ / उ = अरुण (Uranus)

• व = वरुण (Neptune)

---

२. अङ्ग्रेजी सुत्र (English Formula - विश्वप्रसिद्ध) ः तपाईंलाई अंग्रेजी नामबाट याद गर्न सजिलो लाग्छ भने यो वाक्य सम्झिनुहोस्:
सुत्र: "My Very Educated Mother Just Served Us Noodles"

• याद गर्ने तरिका: प्रत्येक शब्दको पहिलो अक्षर (First Letter) ले ग्रहको नाम बुझाउँछ:

• M (My) = Mercury (बुध)

• V (Very) = Venus (शुक्र)

• E (Educated) = Earth (पृथ्वी)

• M (Mother) = Mars (मङ्गल)

• J (Just) = Jupiter (बृहस्पति)

• S (Served) = Saturn (शनि)

• U (Us) = Uranus (अरुण)

• N (Noodles) = Neptune (वरुण)

Read More

📝 लोक सेवा आयोग महा-नमुना परीक्षा (सेट - ४)

Q151. नेपालको इतिहासमा "बाघका बच्चा" भनी प्रसिद्ध वीर अमरसिंह थापाका पिता को हुन्?

A) बलभद्र कुँवर
B) भीमसेन थापा
C) बाघ भीमसिंह थापा
D) रणजोर सिंह थापा

Q152. नेपालको पहिलो 'जलविद्युत आयोजना' फर्पिङ जलविद्युत केन्द्र कुन नदीको पानीबाट सञ्चालन गरिएको थियो?

A) बागमती नदी
B) शेषनारायण र कुटुटु खोला
C) त्रिशूली नदी
D) विष्णुमती नदी

Q153. 'मिस सेम्पल' (Miss Semple) का अनुसार भूगोलको परिभाषा कुन हो?

A) भूगोल पृथ्वी र मानव परिस्थितिको विज्ञान हो।
B) Man and Earth are the two most dynamic elements of geography.
C) भूगोलले पृथ्वीको सतहको वर्णन धरातलीय स्वरुपको आधारमा गर्दछ।
D) भूमिको अध्ययन नै भूगोल हो।

Q154. नेपालको सबैभन्दा उच्च स्थानमा रहेको झरना कुन हो, जुन शे-फोकसुण्डो तालबाट निस्कन्छ?

A) पचाल झरना
B) ह्यातुङ झरना
C) सुलिगाड झरना
D) रूप्से झरना

Q155. नेपालको संविधानको भाग ४, धारा ५१ (ड) मा कुन नीति सम्बन्धी व्यवस्था गरिएको छ?

A) आर्थिक नीति
B) सामाजिक न्याय र समावेशीकरण सम्बन्धी नीति
C) परराष्ट्र नीति (अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध)
D) प्राकृतिक साधन स्रोतको संरक्षण सम्बन्धी नीति

Q156. विश्व इतिहासको 'गौरवमय क्रान्ति' (Glorious Revolution) सन् १६८८ मा कुन देशमा घटेको थियो?

A) फ्रान्स
B) अमेरिका
C) बेलायत
D) रुस

Q157. नेपालको चालु १६ औँ आवधिक योजनाको मुख्य नारा "सुशासन, सामाजिक न्याय र समृद्धि" हो भने यस योजनाको अन्तिम वर्षसम्म साक्षरता दर कति पुर्‍याउने लक्ष्य छ?

A) ७६.३%
B) ८५.०%
C) १००%
D) ९५.०%

Q158. सार्वजनिक प्रशासनमा '५ एम' (5 Ms) को सिद्धान्तअनुसार काम गर्ने कानुनी प्रक्रिया र कार्यविधिलाई के भनिन्छ?

A) Men
B) Material
C) Machinery
D) Methods

Q159. नेपालको इतिहासमा '३८ सालको पर्व' वि.सं. १९३८ मा हुँदा नेपालका प्रधानमन्त्री को थिए?

A) रणोद्दीप सिंह
B) वीर शमशेर
C) जङ्गबहादुर राणा
D) धीर शमशेर

Q160. नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय सिमाना अनुसार नेपालका कतिवटा जिल्लाहरूले 'चीनलाई मात्र' छुन्छन्?

A) २ वटा
B) १३ वटा
C) २५ वटा
D) ९ वटा

Q161. संयुक्त राष्ट्रसङ्घको कुन अङ्ग हाल सन् १९९४ देखि कार्य स्थगित भई निष्क्रिय रूपमा रहेको छ?

A) आर्थिक तथा सामाजिक परिषद्
B) सचिवालय
C) अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालय
D) जिम्माजमानती परिषद् (Trusteeship Council)

Q162. 'चिउरीको बोट दाइजो दिने' अनौठो परम्परा कुन आदिवासी जनजाति जातिमा प्रचलित छ?

A) राउटे
B) थारू
C) चेपाङ
D) लिम्बू

Q163. नेपालको पहिलो र ऐतिहासिक लिखित कानुन 'मुलुकी ऐन, १९१०' जारी गर्ने राणा प्रधानमन्त्री को हुन्?

A) वीर शमशेर
B) चन्द्र शमशेर
C) जङ्गबहादुर राणा
D) रणोद्दीप सिंह

Q164. दिगो विकास लक्ष्य (SDGs) अन्तर्गत 'लक्ष्य नम्बर १३' मा कुन विषय समावेश गरिएको छ?

A) जलमुनिको जीव
B) जमिनमाथिको जीव
C) जलवायु कार्य (Climate Action)
D) स्वच्छ ऊर्जा

Q165. नेपालको कुन नदीको पौराणिक वा धार्मिक नाम 'कृष्णावेणी' हो?

A) सेतीगण्डकी
B) मर्स्याङ्दी
C) कालीगण्डकी
D) बुढीगण्डकी

Q166. 'Sieve of Eratosthenes' गणितको कुन सङ्ख्या पत्ता लगाउने प्रख्यात साधारण एल्गोरिदम सूत्र हो?

A) जोड सङ्ख्या
B) अभाज्य सङ्ख्या (Prime Numbers)
C) दशमलव सङ्ख्या
D) बिजोड सङ्ख्या

Q167. नेपाल र भारतबीच भएको ऐतिहासिक 'शान्ति तथा मैत्री सन्धि' को वर्ष कुन हो?

A) सन् १८१६ मार्च ४
B) सन् १९५० जुलाई ३१
C) सन् १९५५ अगस्ट १
D) सन् १९६१ अक्टोबर ५

Q168. नेपालको वर्तमान संविधानको कुन अनुसूचीमा 'सङ्घ, प्रदेश र स्थानीय तहको साझा अधिकारको सूची' व्यवस्था गरिएको छ?

A) अनुसूची ७
B) अनुसूची ८
C) अनुसूची ९
D) अनुसूची ६

Q169. नेपालमा 'दास प्रथा' को औपचारिक रूपमा उन्मूलन कहिलेदेखि लागू भएको हो?

A) वि.सं. १९७७ असार २५
B) वि.सं. १९८२ वैशाख १
C) वि.सं. १९१० पुस ७
D) वि.सं. २००२ असोज १

Q170. 'उरमाल' उपन्यासका लागि वि.सं. २०८१ को प्रतिष्ठित मदन पुरस्कार प्राप्त गर्ने लेखक को हुन्?

A) सत्यमोहन जोशी
B) छुदेन काविमो
C) प्रेमदेव गिरी
D) झमक घिमिरे

Q171. नेपालको इतिहासमा सर्वप्रथम बजेट वक्तव्य प्रस्तुत गर्ने अर्थमन्त्री को हुन्?

A) सुवर्ण शमशेर राणा
B) सूर्यबहादुर थापा
C) कीर्तिनिधि विष्ट
D) रामशरण महत

Q172. खस (नेपाली) भाषाको उद्गम स्थल मानिने 'सिंँजा उपत्यका' नेपालको कुन जिल्लामा अवस्थित छ?

A) मुगु
B) जुम्ला
C) डोल्पा
D) कालिकोट

Q173. व्यवस्थापनको क्षेत्रमा 'दुई-तत्व सिद्धान्त' (Two-Factor Theory) प्रतिपादन गर्ने सिद्धान्तकार को हुन्?

A) अब्राहम मास्लो
B) फ्रेडरिक हर्जवर्ग
C) जोन मेजर
D) चार्ल्स ब्याबेज

Q174. प्रसिद्ध ऐतिहासिक संरचना 'सिंहदरबार' का मुख्य इन्जिनियर (वास्तुकार) को थिए?

A) अरनिको
B) कुमारनरसिंह राणा र किशोरनरसिंह राणा
C) सुब्बा कृष्णलाल अधिकारी
D) विजयराज अर्याल

Q175. संयुक्त राष्ट्रसङ्घको महासभा (General Assembly) मा प्रत्येक सदस्य राष्ट्रले बढीमा कति जना प्रतिनिधि पठाउन पाउँछन्?

A) १ जना
B) ३ जना
C) ५ जना
D) १५ जना

Q176. नेपालको सबैभन्दा जेठो र पहिलो सङ्ग्रहालय 'राष्ट्रिय सङ्ग्रहालय' कहाँ अवस्थित छ?

A) छाउनी, काठमाडौँ
B) हनुमानढोका, काठमाडौँ
C) पाटन, ललितपुर
D) भक्तपुर

Q177. नदीले बगाएर ल्याउने नयाँ पाँगो माटो (Alluvial Soil) बाट बनेको तराईको अत्यन्तै उर्वर भूभागलाई के भनिन्छ?

A) बाँगर
B) खादर
C) दुन
D) भावर

Q178. मरेपछि मृतकको सामान र कतिपय संस्कारमा विशेष विधि अपनाउने परम्परा भएको थकाली समुदाय मुख्य रूपमा कुन क्षेत्रमा बसोबास गर्छन्?

A) इलाम
B) झापा
C) मुस्ताङ र मनाङ
D) कैलाली

Q179. नेपालको कूटनीतिक इतिहासमा नेपालले सबैभन्दा पहिले कुन देशसँग औपचारिक दौत्य सम्बन्ध कायम गरेको हो?

A) भारत
B) अमेरिका
C) संयुक्त अधिराज्य (UK)
D) फ्रान्स

Q180. 'एउटा देशको मुद्रालाई अर्को देशको मुद्रासँग साट्ने दर' लाई के भनिन्छ?

A) मुद्रास्फीति दर
B) विनिमय दर (Exchange Rate)
C) बैंक दर
D) रिपो दर

Q181. नेपालको वर्तमान संविधानको कुन भागमा 'लोक सेवा आयोग' को व्यवस्था गरिएको छ?

A) भाग २१
B) भाग २२
C) भाग २३
D) भाग २४

Q182. 'बुढा महाराज' भनी कुन राणा प्रधानमन्त्रीलाई चिनिन्छ?

A) भीम शमशेर
B) जुद्ध शमशेर
C) पद्म शमशेर
D) Mohan शमशेर

Q183. नेपालको इतिहासमा 'भण्डारखाल पर्व' को पोल खोलेर जंगबहादुरलाई पूर्वजानकारी दिने व्यक्ति को हुन्?

A) विजयराज अर्याल
B) होमनाथ खतिवडा
C) उत्तरध्वज खवास
D) गगनसिंह खवास

Q184. संयुक्त राष्ट्रसङ्घको बडापत्र (UN Charter) मा कुल कतिवटा धाराहरू रहेका छन्?

A) १० वटा
B) ३५ वटा
C) १११ वटा
D) ३०८ वटा

Q185. 'नागरिक प्रतिवेदन पत्र' (Citizen Report Card) सार्वजनिक प्रशासनमा कुन विधिको प्रमुख औजार हो?

A) वित्तीय हस्तान्तरण
B) सार्वजनिक जवाफदेहिता र पारदर्शिता
C) संगठन विकास
D) ज्ञान व्यवस्थापन

Q186. नेपालको सबैभन्दा पूर्वी विन्दु ओलाङचुङगोला (ताप्लेजुङ) कति देशान्तरमा अवस्थित छ?

A) ८० डिग्री ४ मिनेट पूर्वी देशान्तर
B) ८८ डिग्री १२ मिनेट पूर्वी देशान्तर
C) २६ डिग्री २२ मिनेट उत्तरी अक्षांश
D) ३० डिग्री २७ मिनेट उत्तरी अक्षांश

Q187. साविकको 'भोट-नेपाल व्यापार' का लागि प्रसिद्ध र कालीगण्डकी कोरिडोरको अन्तिम बिन्दुमा रहेको भञ्ज्याङ कुन हो?

A) यारी भञ्ज्याङ
B) कोराला भञ्ज्याङ
C) किमाथाङ्का भञ्ज्याङ
D) लार्के भञ्ज्याङ

Q188. नेपालको राष्ट्रिय विभूति अंशुवर्मा कुन कालका प्रतापी राजा हुन्?

A) किराँत काल
B) लिच्छवि काल
C) मल्ल काल
D) शाह काल

Q189. नेपाल विद्युत प्राधिकरणको स्वामित्वमा रहेको नेपालको सबैभन्दा ठुलो जलविद्युत आयोजना कुन हो?

A) माथिल्लो तामाकोसी
B) कालीगण्डकी 'ए'
C) फर्पिङ जलविद्युत
D) अरुण तेस्रो

Q190. 'इही' (बेलविवाह) र 'गुठी प्रथा' नेपालको कुन रैथाने समुदायको ऐतिहासिक पहिचान र संस्कृति हो?

A) थारू
B) नेवार
C) चेपाङ
D) मगर

Q191. नेपाल सरकारको आर्थिक नीति र बजेट (वित्तीय नीति) तर्जुमा गर्ने मुख्य केन्द्रीय निकाय कुन हो?

A) नेपाल राष्ट्र बैंक
B) अर्थ मन्त्रालय
C) राष्ट्रिय योजना आयोग
D) महालेखा परीक्षक

Q192. नेपालको कुन ठाउँमा 'सार्क सांस्कृतिक सङ्ग्रहालय' (SAARC Cultural Museum) अवस्थित छ?

A) सौराहा, चितवन
B) पोखरा, कास्की
C) छाउनी, काठमाडौँ
D) लुम्बिनी, रूपन्देही

Q193. सङ्गठनमा फाइल वा डकुमेन्ट खोज्ने समय बचाउन र कार्यस्थल सुधार गर्न जापानी पद्धति '५ एस' को तेस्रो 'S' (Seiso) को अर्थ के हो?

A) क्रमबद्ध गर्ने
B) चम्काउने / सफा गर्ने (Shine)
C) प्रमाणीकरण गर्ने
D) निरन्तरता दिने

Q194. 'राजर्षि महाराज' उपनामले कुन राणा प्रधानमन्त्रीलाई चिनिन्छ, जो पद त्यागेर पाल्पाको रिडीमा साधु जीवन बिताउन गएका थिए?

A) जुद्ध शमशेर
B) पद्म शमशेर
C) मोहन शमशेर
D) वीर शमशेर

Q195. नेपालको वर्तमान संविधान सभाबाट निर्मित संविधान 'नेपालको संविधान' मा कुल कतिवटा धाराहरू रहेका छन्?

A) ३५ वटा
B) ९ वटा
C) ३०८ वटा
D) १६९ वटा

Q196. नेपालको इतिहासमा 'प्रचण्ड गोर्खा काण्ड' वि.सं. १९८७ को पोल खोल्ने व्यक्ति को हुन्?

A) लक्ष्मण शमशेर
B) होमनाथ खतिवडा
C) कृष्णलाल अधिकारी
D) विजयराज अर्याल

Q197. 'सार्क' (SAARC) बडापत्रमा कुल कतिवटा धाराहरू रहेका छन्?

A) १० वटा
B) १११ वटा
C) ३०८ वटा
D) ९ वटा

Q198. सार्वजनिक प्रशासनमा कर्मचारीले आफ्नो ओहोदा वा अधिकारको दुरुपयोग गरी गैरकानुनी रूपमा धन आर्जन गर्ने कार्यलाई नियन्त्रण गर्न बनेको ऐन कुन हो?

A) निजामती सेवा ऐन, २०४९
B) सुशासन ऐन, २०६४
C) भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९
D) सार्वजनिक खरिद ऐन, २०६३

Q199. प्रस्तावित सङ्घीय निजामती सेवा विधेयक अनुसार बाह्य खुल्ला प्रतियोगिताद्वारा हुने पदपूर्ति कुन श्रेणी/तहको पदमा पूर्ण रूपमा बन्देज लगाइएको छ?

A) खरिदार / नासु
B) शाखा अधिकृत
C) उपसचिव
D) सहसचिव

Q200. नेपाल सरकार मन्त्रिपरिषद्को वि.सं. २०८२ भदौ १३ को निर्णय अनुसार शे-फोकसुण्डो राष्ट्रिय निकुञ्जको क्षेत्रफल घटेर हाल कति कायम भएको छ?

A) ३,५५५ वर्ग किमी
B) २,७१२ वर्ग किमी
C) १,७१० वर्ग किमी
D) ८४३.३६ वर्ग किमी

---

🔑 उत्तर कुञ्जी (Answer Key) & संक्षिप्त व्याख्या (सेट - ४)

1. (C) बाघ भीमसिंह थापा - बडाकाजी अमरसिंह थापाका पिता बाघ भीमसिंह थापा हुन्।
2. (B) शेषनारायण र कुटुटु खोला - फर्पिङ जलविद्युत केन्द्र फर्पिङको प्राकृतिक जलस्रोतबाट चल्थ्यो।
3. (B) Man and Earth are the two most dynamic elements of geography. - मिस सेम्पलको चर्चित भौगोलिक भनाइ।
4. (C) सुलिगाड झरना - फोक्सुण्डो तालबाट निस्कने नेपालकै उच्च स्थानको प्रसिद्ध झरना।
5. (C) परराष्ट्र नीति (अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध) - धारा ५१ (ड) मा परराष्ट्र नीतिबारे व्यवस्था छ।
6. (C) बेलायत - सन् १६८८ मा संसदीय प्रणालीको जग बसाल्ने रक्तहीन क्रान्ति बेलायतमा भएको हो।
7. (D) ९५.०% - १६ औँ योजनाले ९५ प्रतिशत साक्षरता हासिल गर्ने लक्ष्य राखेको छ।
8. (D) Methods - ५ एम सिद्धान्त अनुसार 'Methods' को अर्थ कार्यविधि वा पद्धति हो।
9. (A) रणोद्दीप सिंह - जंगबहादुरका भाइ रणोद्दीप सिंहको पालामा वि.सं. १९३८ को पर्व घटेको थियो।
10. (B) १३ वटा - नेपालका १३ जिल्लाले चीनलाई मात्र छुन्छन्।
11. (D) जिम्माजमानती परिषद् (Trusteeship Council) - यो अङ्ग सन् १९९४ देखि कार्य स्थगित भई निष्क्रिय छ।
12. (C) चेपाङ - चेपाङ जातिमा छोरीको विवाहमा चिउरीको बोट दाइजो दिने परम्परा छ।
13. (C) जङ्गबहादुर राणा - वि.सं. १९१० मा मुलुकी ऐन जारी गर्ने राणा प्रधानमन्त्री।
14. (C) जलवायु कार्य (Climate Action) - दिगो विकासको लक्ष्य १३ जलवायु कार्यसँग सम्बन्धित छ।
15. (C) कालीगण्डकी - पौराणिक नाम कृष्णावेणी हो।
16. (B) अभाज्य सङ्ख्या (Prime Numbers) - इराटोस्थेनेसले प्रतिपादन गरेको यो गणितीय छान्ने विधि हो।
17. (B) सन् १९५० luglio ३१ - नेपाल-भारत शान्ति तथा मैत्री सन्धि भएको मिति।
18. (C) अनुसूची ९ - तीनै तहको साझा अधिकारको सूची अनुसूची ९ मा छ।
19. (B) वि.सं. १९८२ वैशाख १ - चन्द्र शमशेरले नेपालबाट दास प्रथा औपचारिक रूपमा अन्त्य गरेको दिन।
20. (B) छुदेन काविमो - २०८१ को मदन पुरस्कार प्राप्त गर्ने लेखक।
21. (A) सुवर्ण शमशेर राणा - वि.सं. २००८ सालमा नेपालको पहिलो बजेट प्रस्तुत गर्ने अर्थमन्त्री।
22. (B) जुम्ला - नेपाली भाषाको उत्पत्ति जुम्लाको सिंँजा उपत्यकाबाट भएको मानिन्छ।
23. (B) फ्रेडरिक हर्जवर्ग - उत्प्रेरणाको दुई-तत्व सिद्धान्तका प्रतिपादक।
24. (B) कुमारनरसिंह र किशोरनरसिंह राणा - सिंहदरबार बनाउने मुख्य नेपाली इन्जिनियरहरू।
25. (C) ५ जना - महासभामा प्रत्येक देशले ५ जना प्रतिनिधि पठाउन पाउँछन्।
26. (A) छाउनी, काठमाडौँ - वि.सं. १९८५ मा स्थापित नेपालको पहिलो राष्ट्रिय सङ्ग्रहालय।
27. (B) खादर - नदीले वर्षेनी बगाएर ल्याउने नयाँ पाँगो माटोको उर्वर भूभाग।
28. (C) मुस्ताङ र मनाङ - थकाली समुदाय मुख्य रूपमा यो हिमाली क्षेत्रमा बस्छन्।
29. (C) संयुक्त अधिराज्य (UK) - नेपालले सबैभन्दा पहिले बेलायतसँग औपचारिक सम्बन्ध राखेको हो।
30. (B) विनविनमय दर (Exchange Rate) - विदेशी मुद्रा र स्वदेशी मुद्रा साट्ने आधिकारिक वित्तीय दर।
31. (C) भाग २३ - वर्तमान संविधानको भाग २३, धारा २४२ मा लोक सेवा आयोगको व्यवस्था छ।
32. (A) भीम शमशेर - ६४ वर्षको उमेरमा प्रधानमन्त्री बनेकाले यिनलाई बुढा महाराज भनिन्थ्यो।
33. (A) विजयराज अर्याल - भण्डारखाल पर्वको षड्यन्त्र जंगबहादुरलाई खोलेबापत यिनलाई बडामहाराज गुरु बनाइयो।
34. (C) १११ वटा - संयुक्त राष्ट्रसङ्घको बडापत्र (UN Charter) मा कुल १११ वटा धाराहरू रहेका छन्।
35. (B) सार्वजनिक जवाफदेहिता र पारदर्शिता - सेवाग्राहीको प्रतिक्रिया लिने यो एक औजार हो।
36. (B) ८८ डिग्री १२ मिनेट पूर्वी देशान्तर - नेपालको नक्साको सबैभन्दा पूर्वी सीमा विन्दु।
37. (B) कोराला भञ्ज्याङ - मुस्ताङमा रहेको चीन जोड्ने ऐतिहासिक व्यापारिक भञ्ज्याङ।
38. (B) लिच्छवि काल - राजा अंशुवर्मा लिच्छविकालका हुन्।
39. (B) कालीगण्डकी 'ए' - १४४ मेगावाट क्षमताको यो आयोजना प्राधिकरणको स्वामित्वमा रहेको ठुलो आयोजना हो।
40. (B) नेवार - बेलविवाह (इही) र गुठी प्रथा नेवार संस्कृतिको मेरुदण्ड हो।
41. (B) अर्थ मन्त्रालय - बजेट तर्जुमा गर्ने र देशको वित्तीय नीति संचालन गर्ने सर्वोच्च सरकारी निकाय।
42. (A) सौराहा, चितवन - सार्क राष्ट्रहरूको संस्कृति झल्कने यो सङ्ग्रहालय चितवनको सौराहामा छ।
43. (B) चम्काउने / सफा गर्ने (Shine) - जापानी व्यवस्थापन ५एस अनुसार 'Seiso' को अर्थ कार्यस्थल सफा राख्नु हो।
44. (A) जुद्ध शमशेर - प्रधानमन्त्री पद त्यागेर सन्यासी बन्न पाल्पाको रिडी गएका राणा शासक।
45. (C) ३०८ वटा - वर्तमान संविधानमा ३५ भाग, ३०८ धारा र ९ अनुसूची रहेका छन्।
46. (A) लक्ष्मण शमशेर - वि.सं. १९८७ मा प्रचण्ड गोर्खा संगठनको पोल यिनले खोलेका थिए।
47. (A) १० वटा - सार्क (SAARC) बडापत्रमा जम्मा १० वटा धाराहरू रहेका छन्।
48. (C) भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ - भ्रष्टाचार नियन्त्रण गर्न बनेको ऐन।
49. (D) सहसचिव - नयाँ कानुन अनुसार सहसचिव पदमा बाह्य खुल्ला प्रतियोगिता पूर्ण रूपमा हटाइएको छ।
50. (B) २,७१२ वर्ग किमी - छायानाथ निकुञ्ज घोषणा भएपछि शे-फोकसुण्डोको क्षेत्रफल घटेर २,७१२ वर्ग किमी कायम भएको छ।

Read More

📝 लोक सेवा आयोग महा-नमुना परीक्षा (सेट - २)

Q51. नेपालको सबैभन्दा ठुलो टार 'सल्यानटार' (धादिङ) कुन-कुन नदीको बीचमा अवस्थित छ?

A) त्रिशूली र तादी
B) बुढीगण्डकी र आँखुखोला
C) मर्स्याङ्दी र चेपे
D) कालीगण्डकी र रिडीखोला

Q52. प्रसिद्ध 'बडघर प्रथा' नेपालको कुन आदिवासी जनजाति समुदायको परम्परागत सामाजिक व्यवस्था हो?

A) चेपाङ
B) थारू
C) राउटे
D) लिम्बू

Q53. मल्लकालमा नेपाल भ्रमण गर्ने पहिलो युरोपेली नागरिक को हुन्?

A) फादर काप्रुचिन
B) फादर ग्रुबर
C) कर्नल डिकिन्सन
D) एलन ट्युरिङ

Q54. नेपालको कुन ठाउँलाई 'नेपालको बुद्धगया' भनिने ऐतिहासिक पुरातात्त्विक स्थल अवस्थित छ?

A) लुम्बिनी
B) काँक्रेविहार (सुर्खेत)
C) तिलौराकोट
D) स्वयम्भू

Q55. 'Sieve of Eratosthenes' गणितको कुन सङ्ख्या पत्ता लगाउने प्रख्यात साधारण एल्गोरिदम सूत्र हो?

A) जोड सङ्ख्या (Even Numbers)
B) अभाज्य सङ्ख्या (Prime Numbers)
C) दशमलव सङ्ख्या (Decimal Numbers)
D) बिजोड सङ्ख्या (Odd Numbers)

Q56. नेपालको संविधानको कुन धारामा 'स्वच्छ वातावरणको हक' लाई मौलिक हकको रूपमा ग्यारेन्टी गरिएको छ?

A) धारा १६
B) धारा २५
C) धारा ३०
D) धारा ४६

Q57. नेपाल असंलग्न आन्दोलन (Non-Aligned Movement - NAM) को संस्थापक सदस्य हो। यसको पहिलो शिखर सम्मेलन सन् १९६१ मा कहाँ भएको थियो?

A) बेलग्रेड, युगोस्लाभिया
B) बाडुङ, इन्डोनेसिया
C) नयाँ दिल्ली, भारत
D) काठमाडौँ, नेपाल

Q58. नेपालको इतिहासमा 'अलौ पर्व' (वि.सं. १९०४) घट्दा नेपालका राजा को थिए?

A) सुरेन्द्र विक्रम शाह
B) राजेन्द्र विक्रम शाह
C) पृथ्वी वीर विक्रम शाह
D) त्रिभूवन वीर विक्रम शाह

Q59. नेपालको कुन माटोमा फलामको मात्रा बढी हुने भएकाले यसको रङ रातो देखिन्छ?

A) पाँगो माटो
B) रातो फुस्रो माटो
C) बलौटे पत्थरिलो माटो
D) हिमनदीको माटो

Q60. चन्द्र शमशेरको पालामा वि.सं. १९६८ मा निर्माण भएको नेपाल र एसियाकै दोस्रो जलविद्युत आयोजना 'फर्पिङ जलविद्युत केन्द्र' को क्षमता कति थियो?

A) ५०० किलोवाट
B) ६४० किलोवाट
C) १४४ मेगावाट
D) ४५६ मेगावाट

Q61. राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार नेपालको कुल जनसङ्ख्यामा तराई क्षेत्रको हिस्सा कति प्रतिशत रहेको छ?

A) ६.०८%
B) ४०.३१%
C) ५३.६१%
D) ५०.०%

Q62. अन्तर्राष्ट्रिय विकास सहायता परिचालन नीति, २०७१ अनुसार वैदेशिक सहायतालाई बजेट प्रणालीभित्र ल्याउन प्रयोग गरिने अनलाइन प्रणाली कुन हो?

A) CGAS
B) TSA
C) AMIS
D) PMAMP

Q63. नेपालमा 'कागजी नोट' मा हस्ताक्षर गर्ने पहिलो अधिकारी (खजाञ्ची) को हुन्?

A) जनकराज अर्याल
B) कल्याणराज पाँडे
C) भेषबहादुर थापा
D) हिमालय शमशेर राणा

Q64. सार्वजनिक प्रशासनमा 'नागरिक बडापत्र' (Citizen Charter) को अवधारणा सन् १९११ मा सर्वप्रथम कुन देशबाट सुरु भएको हो?

A) अमेरिका
B) बेलायत
C) जापान
D) फ्रान्स

Q65. बिमस्टेक (BIMSTEC) अन्तर्गत नेपालले कुन मुख्य सहयोगको क्षेत्र (Sector) को नेतृत्व गर्दछ?

A) व्यापार र लगानी
B) पर्यावरण र जलवायु परिवर्तन
C) पर्यटन
D) जनता-जनताबिचको सम्बन्ध (People-to-People Contact)

Q66. पृथ्वीको अक्षको झुकाव (Tilt of the earth's axis) पहिलोपटक पत्ता लगाउने ग्रीक भूगोलविद् को हुन्?

A) क्लोडियस टोलेमी
B) इराटोस्थेनेस
C) निकोलस कोपरनिकस
D) जोहानेस केपलर

Q67. नेपाल र भारतबीच भएको ऐतिहासिक 'शान्ति तथा मैत्री सन्धि' को वर्ष कुन हो?

A) सन् १८१६ मार्च ४
B) सन् १९५० जुलाई ३१
C) सन् १९५५ अगस्ट १
D) सन् १९६१ अक्टोबर ५

Q68. नेपालको वर्तमान संविधान सभाबाट 'नेपालको संविधान' दुई तिहाइ बहुमतले कहिले पारित भएको हो?

A) वि.सं. २०७२ भदौ ३०
B) वि.सं. २०७२ असोज ३
C) वि.सं. २०७२ फागुन १६
D) वि.सं. २०७७ असार ४

Q69. नेपालमा 'दास प्रथा' को औपचारिक रूपमा उन्मूलन कहिलेदेखि लागू भएको हो?

A) वि.सं. १९७७ असार २५
B) वि.सं. १९८२ वैशाख १
C) वि.सं. १९१० पुस ७
D) वि.सं. २००२ असोज १

Q70. 'उरमाल' उपन्यासका लागि वि.सं. २०८१ को प्रतिष्ठित मदन पुरस्कार प्राप्त गर्ने लेखक को हुन्?

A) सत्यमोहन जोशी
B) छुदेन काविमो
C) प्रेमदेव गिरी
D) झमक घिमिरे

Q71. नेपालको इतिहासमा सर्वप्रथम बजेट वक्तव्य प्रस्तुत गर्ने अर्थमन्त्री को हुन्?

A) सुवर्ण शमशेर राणा
B) सूर्यबहादुर थापा
C) कीर्तिनिधि विष्ट
D) रामशरण महत

Q72. खस (नेपाली) भाषाको उद्गम स्थल मानिने 'सिंँजा उपत्यका' नेपालको कुन जिल्लामा अवस्थित छ?

A) मुगु
B) जुम्ला
C) डोल्पा
D) कालिकोट

Q73. व्यवस्थापनको क्षेत्रमा 'दुई-तत्व सिद्धान्त' (Two-Factor Theory - Hygiene & Motivational) प्रतिपादन गर्ने सिद्धान्तकार को हुन्?

A) अब्राहम मास्लो
B) फ्रेडरिक हर्जवर्ग
C) जोन मेजर
D) चार्ल्स ब्याबेज

Q74. नेपालको पहिलो र ऐतिहासिक 'मुलुकी ऐन, १९१०' जारी गर्ने राणा प्रधानमन्त्री को हुन्?

A) वीर शमशेर
B) चन्द्र शमशेर
C) जङ्गबहादुर राणा
D) रणोद्दीप सिंह

Q75. प्रसिद्ध ऐतिहासिक संरचना 'सिंहदरबार' का मुख्य इन्जिनियर (वास्तुकार) को थिए?

A) अरनिको
B) कुमारनरसिंह राणा र किशोरनरसिंह राणा
C) सुब्बा कृष्णलाल अधिकारी
D) विजयराज अर्याल

Q76. संयुक्त राष्ट्रसङ्घको महासभा (General Assembly) मा प्रत्येक सदस्य राष्ट्रले बढीमा कति जना प्रतिनिधि पठाउन पाउँछन्?

A) १ जना
B) ३ जना
C) ५ जना
D) १५ जना

Q77. नेपालको सबैभन्दा जेठो र पहिलो सङ्ग्रहालय 'राष्ट्रिय सङ्ग्रहालय' कहाँ अवस्थित छ?

A) छाउनी, काठमाडौँ
B) हनुमानढोका, काठमाडौँ
C) पाटन, ललितपुर
D) भक्तपुर

Q78. नदीले बगाएर ल्याउने नयाँ पाँगो माटो (Alluvial Soil) बाट बनेको तराईको अत्यन्तै उर्वर भूभागलाई के भनिन्छ?

A) बाँगर
B) खादर
C) दुन
D) भावर

Q79. नेपालको चालु १६ औँ आवधिक योजना (२०८१/८२ – २०८५/८६) को मूल नारा के रहेको छ?

A) समृद्ध नेपाल, सुखी नेपाली
B) सुशासन, सामाजिक न्याय र समृद्धि
C) दिगो र समावेशी आर्थिक वृद्धि
D) गरिबी निवारण र पूर्वाधार विकास

Q80. 'मरेपछि मृतकको सामान र कतिपय संस्कारमा विशेष विधि अपनाउने' अनौठो परम्परा भएको थकाली समुदाय मुख्य रूपमा कुन क्षेत्रमा बसोबास गर्छन्?

A) इलाम
B) झापा
C) मुस्ताङ र मनाङ
D) कैलाली

Q81. नेपालको कूटनीतिक इतिहासमा नेपालले सबैभन्दा पहिले कुन देशसँग औपचारिक दौत्य सम्बन्ध कायम गरेको हो?

A) भारत
B) अमेरिका
C) संयुक्त अधिराज्य (UK)
D) फ्रान्स

Q82. 'एउटा देशको मुद्रालाई अर्को देशको मुद्रासँग साट्ने दर' लाई के भनिन्छ?

A) मुद्रास्फीति दर
B) विनिमय दर (Exchange Rate)
C) बैंक दर
D) रिपो दर

Q83. नेपालको वर्तमान संविधानको कुन भागमा 'लोक सेवा आयोग' को व्यवस्था गरिएको छ?

A) भाग २१
B) भाग २२
C) भाग २३
D) भाग २४

Q84. 'बुढा महाराज' भनी कुन राणा प्रधानमन्त्रीलाई चिनिन्छ?

A) भीम शमशेर
B) जुद्ध शमशेर
C) पद्म शमशेर
D) मोहन शमशेर

Q85. नेपालको इतिहासमा 'भण्डारखाल पर्व' को पोल खोलेर जंगबहादुरलाई पूर्वजानकारी दिने व्यक्ति को हुन्?

A) विजयराज अर्याल
B) होमनाथ खतिवडा
C) उत्तरध्वज खवास
D) गगनसिंह खवास

Q86. संयुक्त राष्ट्रसङ्घको बडापत्र (UN Charter) मा कुल कतिवटा धाराहरू रहेका छन्?

A) १० वटा
B) ३५ वटा
C) १११ वटा
D) ३०८ वटा

Q87. 'नागरिक प्रतिवेदन पत्र' (Citizen Report Card) सार्वजनिक प्रशासनमा कुन विधिको प्रमुख औजार हो?

A) वित्तीय हस्तान्तरण
B) सार्वजनिक जवाफदेहिता र पारदर्शिता
C) संगठन विकास
D) ज्ञान व्यवस्थापन

Q88. नेपालको सबैभन्दा पूर्वी विन्दु ओलाङचुङगोला (ताप्लेजुङ) कति देशान्तरमा अवस्थित छ?

A) ८० डिग्री ४ मिनेट पूर्वी देशान्तर
B) ८८ डिग्री १२ मिनेट पूर्वी देशान्तर
C) २६ डिग्री २२ मिनेट उत्तरी अक्षांश
D) ३० डिग्री २७ मिनेट उत्तरी अक्षांश

Q89. साविकको 'भोट-नेपाल व्यापार' का लागि प्रसिद्ध र कालीगण्डकी कोरिडोरको अन्तिम बिन्दुमा रहेको भञ्ज्याङ कुन हो?

A) यारी भञ्ज्याङ
B) कोराला भञ्ज्याङ
C) किमाथाङ्का भञ्ज्याङ
D) लार्के भञ्ज्याङ

Q90. नेपालको राष्ट्रिय विभूति अंशुवर्मा कुन कालका प्रतापी राजा हुन्?

A) किराँत काल
B) लिच्छवि काल
C) मल्ल काल
D) शाह काल

Q91. नेपाल विद्युत प्राधिकरणको स्वामित्वमा रहेको नेपालको सबैभन्दा ठुलो जलविद्युत आयोजना कुन हो?

A) माथिल्लो तामाकोसी
B) कालीगण्डकी 'ए'
C) फर्पिङ जलविद्युत
D) अरुण तेस्रो

Q92. 'इही' (बेलविवाह) र 'गुठी प्रथा' नेपालको कुन रैथाने समुदायको ऐतिहासिक पहिचान र संस्कृति हो?

A) थारू
B) नेवार
C) चेपाङ
D) मगर

Q93. नेपाल सरकारको आर्थिक नीति र बजेट (वित्तीय नीति) तर्जुमा गर्ने मुख्य केन्द्रीय निकाय कुन हो?

A) नेपाल राष्ट्र बैंक
B) अर्थ मन्त्रालय
C) राष्ट्रिय योजना आयोग
D) महालेखा परीक्षक

Q94. नेपालको कुन ठाउँमा 'सार्क सांस्कृतिक सङ्ग्रहालय' (SAARC Cultural Museum) अवस्थित छ?

A) सौराहा, चितवन
B) पोखरा, कास्की
C) छाउनी, काठमाडौँ
D) लुम्बिनी, रूपन्देही

Q95. सङ्गठनमा फाइल वा डकुमेन्ट खोज्ने समय बचाउन र कार्यस्थल सुधार गर्न जापानी पद्धति '५ एस' को तेस्रो 'S' (Seiso) को अर्थ के हो?

A) क्रमबद्ध गर्ने
B) चम्काउने / सफा गर्ने (Shine)
C) प्रमाणीकरण गर्ने
D) निरन्तरता दिने

Q96. 'राजर्षि महाराज' उपनामले कुन राणा प्रधानमन्त्रीलाई चिनिन्छ, जो पद त्यागेर पाल्पाको रिडीमा साधु जीवन बिताउन गएका थिए?

A) जुद्ध शमशेर
B) पद्म शमशेर
C) मोहन शमशेर
D) वीर शमशेर

Q97. नेपालको वर्तमान संविधान सभाबाट निर्मित संविधान 'नेपालको संविधान' मा कुल कतिवटा धाराहरू रहेका छन्?

A) ३५ वटा
B) ९ वटा
C) ३०८ वटा
D) १६९ वटा

Q98. नेपालको इतिहासमा 'प्रचण्ड गोर्खा काण्ड' वि.सं. १९८७ को पोल खोल्ने व्यक्ति को हुन्?

A) लक्ष्मण शमशेर
B) होमनाथ खतिवडा
C) कृष्णलाल अधिकारी
D) विजयराज अर्याल

Q99. 'सार्क' (SAARC) बडापत्रमा कुल कतिवटा धाराहरू रहेका छन्?

A) १० वटा
B) १११ वटा
C) ३०८ वटा
D) ९ वटा

Q100. सार्वजनिक प्रशासनमा कर्मचारीले आफ्नो ओहोदा वा अधिकारको दुरुपयोग गरी गैरकानुनी रूपमा धन आर्जन गर्ने कार्यलाई नियन्त्रण गर्न बनेको ऐन कुन हो?

A) निजामती सेवा ऐन, २०४९
B) सुशासन ऐन, २०६४
C) भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५Snapshot
D) सार्वजनिक खरिद ऐन, २०६३

---

🔑 उत्तर कुञ्जी (Answer Key) & संक्षिप्त व्याख्या (सेट - २)

1. (B) बुढीगण्डकी र आँखुखोला - धादिङको सल्यानटार नेपालकै ठुलो टारहरूमध्ये एक हो।
2. (B) थारू - थारू समुदायमा गाउँको मुखिया वा प्रशासनिक प्रमुख चुन्ने परम्परागत व्यवस्थालाई बडघर भनिन्छ।
3. (B) फादर ग्रुबर - प्रताप मल्लको पालामा वि.सं. १७१८ मा नेपाल आउने पहिलो युरोपेली नागरिक यिनी हुन्।
4. (B) काँक्रेविहार (सुर्खेत) - कर्णालीको यो ऐतिहासिक पुरातात्त्विक स्थललाई नेपालको बुद्धगया पनि भनिन्छ।
5. (B) अभाज्य सङ्ख्या (Prime Numbers) - इराटोस्थेनेसले प्रतिपादन गरेको यो गणितीय छान्ने विधि (Sieve विधि) हो।
6. (C) धारा ३० - नेपालको वर्तमान संविधानको धारा ३० मा स्वच्छ वातावरणको हक सुनिश्चित गरिएको छ।
7. (A) बेलग्रेड, युगोस्लाभिया - सन् १९६१ मा असंलग्न आन्दोलनको पहिलो ऐतिहासिक सम्मेलन यहाँ भएको थियो।
8. (B) राजेन्द्र विक्रम शाह - वि.सं. १९०४ को अलौ पर्वमा राजा राजेन्द्र जंगबहादुरको सेनाद्वारा पक्राउ परेका थिए।
9. (B) रातो फुस्रो माटो - फलामको मात्रा बढी हुने भएकाले यो माटो महाभारत र पहाडी क्षेत्रमा रातो देखिन्छ।
10. (A) ५०० किलोवाट - फर्पिङ जलविद्युत केन्द्र (०.५ मेगावाट) क्षमताको नेपाल र एसियाकै दोस्रो पुरानो आयोजना हो।
11. (C) ५३.६१% - ७८ को जनगणना अनुसार नेपालको आधाभन्दा बढी जनसङ्ख्या तराईमा बस्छ।
12. (C) AMIS (Aid Management Information System) - वैदेशिक सहायता परिचालन पारदर्शी बनाउने अनलाइन पोर्टल।
13. (A) जनकราช अर्याल - वि.सं. २००२ मा पहिलोपटक नोट निष्कासन हुँदा यिनी खजाञ्ची थिए (हिमालय शमशेर राष्ट्र बैंकका पहिलो गभर्नर हुन्)।
14. (B) बेलायत - सन् १९९१ मा बेलायतका प्रधानमन्त्री जोन मेजरले नागरिक बडापत्रको सुरुवात गरेका हुन्।
15. (D) जनता-जनताबिचको सम्बन्ध (People-to-People Contact) - बिमस्टेकको कार्यविभाजन अनुसार नेपालले यो क्षेत्र हेर्छ।
16. (B) इराटोस्थेनेस - पृथ्वीको परिधि र अक्षको झुकाव पहिलोपटक यिनै ग्रीक विद्वानले पत्ता लगाएका हुन्।
17. (B) सन् १९५० जुलाई ३१ - नेपाल र भारतबीचको औपचारिक कूटनीतिक सम्बन्धको मुख्य आधार मानिने सन्धि।
18. (A) वि.सं. २०७२ भदौ ३० - संविधान सभाबाट दुई तिहाइ बहुमतले वर्तमान संविधान पारित भएको मिति हो।
19. (B) वि.सं. १९८२ वैशाख १ - चन्द्र शमशेरले वि.सं. १९८१ मा गरेको सार्वजनिक अपिलपछि यो मितिबाट दासप्रथा अन्त्य भयो।
20. (B) छुदेन काविमो - दार्जिलिङका लेखक काविमोले आफ्नो उपन्यास 'उरमाल' का लागि २०८१ को मदन पुरस्कार पाएका हुन्।
21. (A) सुवर्ण शमशेर राणा - वि.सं. २००८ सालमा नेपालको इतिहासमा पहिलोपटक बजेट प्रस्तुत गर्ने अर्थमन्त्री।
22. (B) जुम्ला - नेपाली खस भाषाको ऐतिहासिक उद्गम स्थल जुम्लाको सिंँजा उपत्यका हो।
23. (B) फ्रेडरिक हर्जवर्ग - व्यवस्थापनमा उत्प्रेरणा जगाउने Hygiene र Motivational दुई-तत्वका प्रतिपादक।
24. (C) जङ्गबहादुर राणा - वि.सं. १९१० को पहिलो लिखित मुलुकी ऐन जंगेले नै जारी गरेका थिए।
25. (B) कुमारनरसिंह राणा र किशोरनरसिंह राणा - चन्द्र शमशेरको पालामा सिंहदरबार बनाउने मुख्य नेपाली इन्जिनियरहरू।
26. (C) ५ जना - महासभामा प्रत्येक देशले ५ जना प्रतिनिधि पठाउन पाउँछन् तर भोट भने १ वटा मात्र मान्य हुन्छ।
27. (A) छाउनी, काठमाडौँ - वि.सं. १९८५ मा स्थापित नेपालको पहिलो राष्ट्रिय सङ्ग्रहालय।
28. (B) खादर - नदीले वर्षेनी बगाएर ल्याउने नयाँ पाँगो माटोको उर्वर भूभाग (बाँगर पुरानो पाँगो माटो हो)।
29. (B) सुशासन, सामाजिक न्याय र समृद्धि - वर्तमान १६ औँ आवधिक योजनाको मूल नारा।
30. (C) मुस्ताङ र मनाङ - थकाली समुदाय मुख्य रूपमा यो क्षेत्रमा आफ्नो मौलिक संस्कृतिसहित बसोबास गर्छन्।
31. (C) संयुक्त अधिराज्य (UK) - नेपालले सबैभन्दा पहिले सन् १९३४/१९४७ मा बेलायतसँग दौत्य सम्बन्ध राखेको हो।
32. (B) विनिमय दर (Exchange Rate) - विदेशी मुद्रा र स्वदेशी मुद्रा साट्ने आधिकारिक वित्तीय दर।
33. (C) भाग २३ - वर्तमान संविधानको भाग २३, धारा २४२ मा लोक सेवा आयोगको व्यवस्था छ।
34. (A) भीम शमशेर - ६४ वर्षको पाको उमेरमा प्रधानमन्त्री बनेकाले यिनलाई बुढा महाराज भनिन्थ्यो।
35. (A) विजयराज अर्याल - भण्डारखाल पर्वको षड्यन्त्र जंगबहादुरलाई खोलेबापत यिनलाई बडामहाराज गुरु बनाइयो।
36. (C) १११ वटा - संयुक्त राष्ट्रसङ्घको बडापत्र (UN Charter) मा कुल १११ वटा धाराहरू रहेका छन्।
37. (B) सार्वजनिक जवाफदेहिता र पारदर्शिता - सेवाग्राहीको प्रतिक्रिया लिने नागरिक बडापत्र जस्तै यो पनि एक औजार हो।
38. (B) ८८ डिग्री १२ मिनेट पूर्वी देशान्तर - नेपालको नक्साको सबैभन्दा पूर्वी सीमा विन्दु।
39. (B) कोराला भञ्ज्याङ - मुस्ताङमा रहेको चीन जोड्ने ऐतिहासिक व्यापारिक भञ्ज्याङ।
40. (B) लिच्छवि काल - कैलासकूट भवन बनाउने प्रतापी राजा अंशुवर्मा लिच्छविकालका हुन्।
41. (B) कालीगण्डकी 'ए' - १४४ मेगावाट क्षमताको यो आयोजना प्राधिकरणको स्वामित्वमा रहेको ठुलो आयोजना हो।
42. (B) नेवार - बेलविवाह (इही) र सामाजिक कार्य चलाउने गुठी प्रथा नेवार संस्कृतिको मेरुदण्ड हो।
43. (B) अर्थ मन्त्रालय - बजेट तर्जुमा गर्ने र देशको वित्तीय नीति संचालन गर्ने सर्वोच्च सरकारी निकाय।
44. (A) सौराहा, चितवन - सार्क राष्ट्रहरूको संस्कृति झल्कने यो सङ्ग्रहालय चितवनको सौराहामा छ।
45. (B) चम्काउने / सफा गर्ने (Shine) - ५एस पद्धतिअनुसार 'Seiso' को अर्थ कार्यस्थल सफा राख्नु हो।
46. (A) जुद्ध शमशेर - प्रधानमन्त्री पद त्यागेर सन्यासी (राजर्षि) बन्न पाल्पाको रिडी गएका राणा शासक।
47. (C) ३०8 वटा - वर्तमान संविधानमा ३५ भाग, ३०८ धारा र ९ अनुसूची रहेका छन्।
48. (A) लक्ष्मण शमशेर - वि.सं. १९८७ मा भीम शमशेर विरुद्ध बनेको पहिलो भूमिगत संगठनको पोल यिनले खोलेका थिए।
49. (A) १० वटा - सार्क (SAARC) बडापत्रमा जम्मा १० वटा धाराहरू रहेका छन्।
50. (C) भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ - सार्वजनिक प्रशासनमा सदाचारिता कायम राख्न र आर्थिक अनियमितता रोक्न बनेको ऐन।

Read More