"सुन्दर भविष्य" (Beautiful Future) को निर्माणका लागि जीवनका केही महत्त्वपूर्ण स्तम्भहरूमा ध्यान दिनु आवश्यक हुन्छ। आफ्नो भविष्यलाई सफल र सुखी बनाउन यी कदमहरू चाल्न सक्नुहुन्छ: 🌟 १. लक्ष्य निर्धारण र योजना स्पष्ट सोच: तपाईं जीवनमा के बन्न वा के गर्न चाहनुहुन्छ, त्यसको स्पष्ट खाका कोर्नुहोस्। साना कदम: ठूला लक्ष्यहरूलाई साना, दैनिक वा साप्ताहिक कार्यहरूमा विभाजन गर्नुहोस्। 📚 २. निरन्तर सिकाइ र सीप विकास ज्ञानको दायरा: आफ्नो रुचि भएको क्षेत्रमा निरन्तर नयाँ कुराहरू सिक्दै जानुहोस्। व्यावहारिक सीप: वर्तमान समय सुहाउँदो प्राविधिक, सञ्चार, वा व्यावसायिक सीपहरू (Skills) विकास गर्नुहोस्। 💰 ३. आर्थिक अनुशासन बचतको बानी: सानै उमेर वा सुरुवाती चरणदेखि नै आम्दानीको केही हिस्सा बचत गर्ने बानी बसाल्नुहोस्। लगानी: पैसालाई सही ठाउँमा (जस्तै: शिक्षा, व्यवसाय वा सेयर) लगानी गर्न सिक्नुहोस्। ४. स्वास्थ्य र सकारात्मक सोच शारीरिक स्वास्थ्य: सन्तुलित भोजन, नियमित व्यायाम र पर्याप्त निद्रालाई प्राथमिकता दिनुहोस्। मानसिक शान्ति: तनावबाट टाढा रहन ध्यान (Meditation) गर्ने र सधैं सकारात्मक सोच राख्ने प्रयास गर्नुहोस्। 🤝 ५. असल सम्बन्ध र नेटवर्क सकारात्मक सर्कल: तपाईंलाई हौसला दिने र सही बाटो देखाउने मानिसहरूसँग संगत गर्नुहोस्। पारिवारिक सम्बन्ध: आफ्नो परिवार र शुभचिन्तकहरूसँगको सम्बन्धलाई बलियो बनाउनुहोस्।
VCTS Compliance and Penalties

VCTS को कानुनी व्यवस्था तथा अनुपालन र जरिवाना

Compliance and Penalties सम्बन्धी सम्पूर्ण अध्ययन सामग्री।

Start Learning
Customs Act 2082 Complete Notes

Customs Act 2082 Complete Notes

भन्सार ऐन, २०८२ को सम्पूर्ण अध्ययन सामग्री।

View Notes
Self Study Center

Self Study Center

Blog + MCQ + Notes + Exams System

Explore Now

Latest Articles

Saturday, July 17, 2021

निजामती सेवामा सुधारः अनुभूति कहिले पाइने

 

lghfdtL ;]jfdf ;'wf/

zf;g / k|zf;g M

;dosf] k|jfx;+u} …zf;g ug]{Ú k/Dk/fut e"ldsfjf6 ;/sf/ …;]jf ug]{Ú e"ldsfdf ?kfGt/0f x'g] r/0fdf 5, o;sf nflu /fHosf] 9f+rf, ;/sf/sf] ;f]r tyf sd{rf/LtGqsf] z}nLdf kl/jt{gsf] h?/L 5 . ljutdf ;/sf/sf] cfwf/ …zlQmÚ lyof] eg] of] cfwf/ clxn] kl/jt{g eP/ …;]jfÚ (focuses on legitimacy) ePsf] 5 . ;/sf/n] s/ p7fpg], zflGt ;'/Iff k|bfg ug]{ h:tf ljifox?dfq x]g]{ x}g ls ;LdfGtLs[t ;d'bfosf] xLtdf -;dflhs Gofo tyf ;'/Iff_ ;d]t sfd ug{ k5{ eg]/ elgG5 . klxn] ;fj{hlgs ;/sf/L ;]jfn] …sfdÚ uYof]{, clxn] …;]jfÚ / …ljsf; lgdf{0fÚ If]qdf lghL If]q;+u k|lt:kwf{ ug'{ k/]sf]n] of] ;]jfsf] …e"ldsfÚ / …x}l;otÚ df kl/jt{g cfPsf] 5 . ;/sf/n] …zf;gÚ ug]{ x}g ls …k|zf;gÚ ug{ k5{ eg]/ klxnf elGfGYof], clxn] …Joj:yfkgÚ ug[{ k5{ eGGf] ul/G5 .

 

k|l;4 lj4fg …x]g/L Sn]Ú n] ;/sf/nfO{ 6«i6 / sd{rf/Lx?nfO{ 6«i6Lsf]] ?kdf;d]t JofVof u/]sf   5g\ . …The role of government is trust and the officials of the government are trustee, both trust and trustees are created for the service and benefit of the people.Ú sd{rf/LtGq eGbf Tof] b]zsf] ;/sf/ /fd|f] x'b}g  eGg] dfGotf ;d]t 5 . (no government is better then the bureaucracy - Stahl). klxnf zf;g ;/sf/n] ug]{ eGg] a'ldmGYof] eg] clxn] …;/sf/JfLgfsf] zf;gÚ eGGf] cjwf/0ff cfO/x]sf] 5 . (James Russow - governance without government). lghfdtL ;]jfdf ul/g] ;'wf/n] oL d'2fx?nfO{  ;Djf]wg ug{ ;s]sf] v08dfdfq ;'wf/ cg'e"ltk"0f{ x'G5 . Pp6f egfO{n] eg] h:t} "If we keep on doing what we are doing, we are going keep on getting what we have got" xfdLn] ljutdf u/]s} ;'wf/ ul//Xof} eg] xfdLn] cg'e"ltjLgfsf] ;'wf/ k|fKt ul/ /xG5f} t;y{ ;'wf/sf gof+ cfofd / tl/sfx? vf]lhg' kg]{ ePsf]   5 .

 

ljutdf s] slt ulNt ul/P jf s] s:tf] k|s[of k'/f ul/P eg]/ eGbf klg s] slt gtLhf jf pknlJWf xfl;n ul/P eg]/ ;fj{hlgs k|zf;gsf] d"Nofs+g ul/g' kg]{ j]nf cfPsf] 5 . ;fj{hlgs ;/f]sf/sf ljifox?nfO{ k"lt{ KfIf (Supply Side) jf6 x]bf{ ;/sf/n] ug]{ ;]jf k|efjnfO{ dfq ;fj{hlgs If]q eGg ;lsG5 eg] dfu kIf (Demand Side) jf6 x]bf{ ;/sf/L, lghL If]q, :yfgLo lgsfo, u}/–;/sf/L If]q nufot ;Dk"0f{ ;]jf k|jfxsf If]qx? ;fj{hlgs If]qdf k5{g . o;df ;'wf/sf s'/f ubf{ ;/sf/L k|zf;gdf dfq ;'wf/ ul/Psf] v08df Tof] ;'wf/ ck"/f] x'G5 . ljutsf ;'wf/x?n] ;/sf/LIf]qdfq  lglb{i6 u/]sf] x'gfn] ;'wf/ k|efjsf/L gePsf] b]lvG5 .

 

lghfdtL ;]jfnfO{ nfu]sf cf/f]kx? M

g]kfnsf] lghfdtL ;]jf cldtJooL (Less economy) 5 . o;n] lglZrt sfdsf] nflu w]/} ;fwgsf] k|of]u u5{ . b'?kof]u ug{ ;Sg]n] ;fwg ;|f]tsf] kof{Kt b'?kof]u u5{g\ / b'?kof]u ug{ g;Sg]x? eljiodf b'?kof]u ug{ kfOg] cfzfdf j:5g\ . ;/sf/n] sd{rf/Lx?nfO{ sd tnj lbP/ 7uL /x]sf] cj:yf 5 eg] sd{rf/Lx? klg sd sfd u/]/ hgtf / ;/sf/nfO{ 7uL /x]sf 5g\ . lghfdtL ;]jf / /fi6«;]jsx?sf] C0ffTds pTkfbsTj (Counter Productive) 5 . logLx?df nufgL ul/Psf] ;fwg / k|fKt pTkfbgsf] cg'kft gsf/fTds 5 . Ps  OsfO{  nufgL ubf{ nufgL / k|ltkmnsf] b/ hf]8]/ pTkfbg k|fKt x'g' k5{ (Investment + Internal rate of return = Production x'g'k5{), hjsL g]kfnsf] lghfdtL ;]jfdf nufgL eGbf klg sd pTkfbg 5 .

 

lghfdtL ;]jfsf] cfGtl/s tyf JffXo sfd sf/jfxL ck|efjsf/L (Ineffectiveness and Inefficient) 5, o;n] dfq Input df / k|s[ofdf hf]8 u5{ tyf gtLhfdf jf:tf ub}{g . lghfdtL ;]jf …Og/l;of (Inertia)Ú /f]ujf6 kLl8t 5, Go"6gsf] utL ;DjGwL klxnf] lgod cg';f/ jflx/L jn gnfu] ;Dd s'g} j:t' …rn jf crnÚ l:yltdf /x]sf] cj:yfdf …rn jf crnÚ cj:yfd} /xL /xG5, o;nfO{ …Og/l;ofÚ elgG5 . Every object in a state of uniform motion tends to remain in that state of motion unless an external force is applied to it.  g]kfnsf] lghfdtL ;]jf jflx/L jnsf] k|of]u gu/L clek|]l/t gx'g] cj:yfdf k'u]sf] 5 . lghfdtL ;]jf leqsf sd{rf/Lx? cfkm} ;'wf/ gx'g] cj:yfdf 5g, ;'wf/sf nflu c?n]g} yk jn lbg' kb{5 . lghfdtL ;]jfnfO{ nfu]sf] csf]{ k|d'v cf/f]k xf] 6]n r]lhª (Tail-chasing) . pTkfbg / gtLhfdf jf:tf gug]{ t/ ;fwg ;|f]t ´g lbof] ´g j9L rflxg] :jefjnfO{ 6]n r]lhª elgG5 . k|fKt ;fwg ;|f]t k|lt sd{rf/Lx?n] slxn] klg lrQ j'dmfpb}g, hlt lbP klg sd{rf/LnfO{ k'Ub}g .

lghfdtL ;]jf ?Gr] :jefj (Weeping nature) sf] klg 5, cfkm}n] ;Sg] vfnsf] sfddf klg c?n] ;xof]u ul/lbG5 ls egL cfz u/]/ j:5 . 6]n r]lhª / ljlkª g]r/ ljrf/ ubf{ lghfdtL ;]jfnfO{ …lkGr]Ú klg eGg ;lsG5 . lghfdtL ;]jfnfO{ nfu]sf] csf]{ dxTjk"0f{ bfu eg]sf] of] u}/ lhDd]jf/k"0f{ (Less responsive) 5 EfGg] g} xf] . u}/ lhDd]jf/L o; cy{df ls of] …hgtf lt/Ú kms]{sf] 5}g, cyf{t of] …xflsd d"vLÚ 5 . hgtflt/ kmls{bf jf gkmls{bf sd{rf/LnfO{ s]xL km/s kb}{g t/ xflsd lt/ kms]{g eg] sd{rf/LnfO{ t'?GTf gsf/fTds c;/ k5{ . xflsd lt/ kms{g] s|ddf o;n] sfd kG5fpg] (Buck-passing) u5{ . o;n] ;s] sfd yGsfp5, sfd yGsfpg g;s] sfd kG5fp5, sfd kG5fpg g;s] xflsd v';L x'g] u/L sfd u5{ cyf{t (Pleasure principle) df cfwfl/t eP/ sfd u5{ . c?nfO{ cgfjZos v';L kfg]{ k|j[lQjf6 u|l;t 5 .

lghfdtL ;]jfdf …sfddf nhfpg], ;'ljwfdf /dfpg]Ú k|j[lQ 5 . sfd gug{sf nflu cg]s ts{x? l´S5, …cd]l/sfn] O/fsdf jd xflg;Sof] – s] clkm;df j;]/ sfd ug'{Ú eg]/ clkm;sf] sfd gu/L 6fg]{ k|j[lt ;d]t 5 . j'6jn x'nfsdf ;?jf eof] eg] p;nfO{ …pTkft uld{Ú x'G5, p hfg dfGb}g t/ j'6jn eG;f/df ;?jf eof] eg] p;nfO{{ …Po/ slG8zgÚ x'G5 . gLlt lgdf{0f txdf j:g]x?df ;d]t Rent seeking nature 5, tf]lsPsf] sfd ubf{ klg JolQmut kmfObf vf]Hg] :Jfefj 5 . g]tfsf] zf]z{ cfP k5L dfq sfd ug]{ / Tof] g]tfsxf+ rfs/Ldf uOxfNg] :jefj 5 . sd{rf/Lx? g]tfnfO{ b]vfP/ cfk\mgf] :jfy{ k"/f ug]{ klg u5{g (In the name of politicians, They do their own interest) / cfk\mgf] kmfObfnfO{ j9L eGbf j9L Wofg lbG5g .

 

To:t}, x'g] sfddf klg cgfjZos ?kdf dflysf] cfb]z kv{g] (Mis-interpretation of loyalty) / ;]jfuf|fxLx?nfO{ ´'nfpg] rng g} rln;s]sf] 5 . ;]jfuf|xL ;]jf lng uof] eg] To;nfO{ ;]jf lbg'sf] ;f6f] ´g km+;fO{ lbg] (Trapped) / To;jf6 w'Tg] u5{g . k|zf;sx?df cf]7] elQm / lrKnf] 3;fO{ 5 (Leap service and Window dressing) . lolgx? ;j}nfO{ /fd|f] ug{ vf]H5g t/ s;}nfO{ /fd|f] ug{ ;Sb}gg\ . k|zf;sx?df …hgtfsf] ;]jsÚ eGGf] cg'e"lt g} 5}g, tNnf sd{rf/L / hgtfn] …gd:t]Ú gu/] ;Dd …xflsdÚ jf]Nb}gg\ . tNnf sd{rf/Ldf klg …:Jf–cg'zf;gÚ 5}g . g]tf ePsf tNnf sd{rf/L xflsd eGbf 7"nf 5g\, g]tf x'g g;s]sf tNnf sd{rf/L x]lkPsf x]lkPs}   5g . k|zf;sx? …cfk\mgf] dfG5]Ú sf] k|jw{gdf nfu]sf 5g\ . pgLx?df Jofks?kdf Nepotism, Favorism / Halo-effect 5 . k|zf;sx? cfk\mgf] k|efj lj:tf/ (Empire Building) df nfu]sf 5g\, k|zf;g leq k|0ffnLsf] cefjdf cfGtl/s ljZjf; lgdf{0f x'g ;s]sf] 5}g / j]i6 ldlgi6/Lon df]8]nsf] /fhg}lts k|0ffnL / j]j/Log df]8]nsf] k|zf;lgs ;+/rgfn] pQ/bfloTjnfO{ ldl>t jgfPsf] 5 . o; sf/0fn] /fhgLlt1 / k|zf;sx?n] Ps csf{nfO{ bf]iff/f]k0f u/]/ pQ/bfloTj kG5fpg] k|j[lQ j9b} uPsf] 5 . k|zf;gn] /fhgLlt1nfO{ bf]ifL b]V5g / /fhgLlt1 k|zf;snfO{ bf]if kG5fp+5g .

lghfdtL ;]jfn] ef]lu/x]sf r'gf}tLx? M

clxn]sf] ;fj{hlgs k|zf;g jf g]kfnsf] lghfdtL k|zf;gn] ljleGg r'gf}tLx? ;fdgf ug{' kl//x]sf] 5 / oL r'gf}tLx? ;fdgf ug{ k/Dk/fut ;fj{hlgs k|zf;gnfO{ ;fj{hlgs Joj:yfkgdf ?kfGt/0f ug{ ;d]t h?/L eO;s]sf] 5 . ef]Ug' kl//x]sf r'gf}tLx?NffO{ lgDg ?kdf JofVof ug{ ;lsG5 .

 

·  /fHosf] e"ldsfdf kl/jt{g cfof] / o; kl/jlt{t e"ldsf cg';f/ cfkm"nfO{ s;/L kl/jt{g ug]{, sd{rf/LtGqsf] ljsNksf] cjwf/0ff cfO/x]sf] ;Gbe{df cfk\mgf] sfdsf] cf}lrTo k'li6 ug]{ ljifo / u'0f:t/Lo ;]jf k|bfg u/]/ cfk\mgf] of]Uotf k|dfl0ft ug]{ ljifox? j}rfl/s r'gf}tLsf] ?kdf cuf8L cfO/x]sf] cj:yf 5 .

·  g]kfnsf] lghfdtL ;]jf of]Uotf k|0ffnLnfO{ cfTd;ft ub}{ PsfTds 9f+rfdf x's{b} cfPsf] 5 . clxn]sf] ;+3Lo ;+/rgf tyf ;dfj]zL sd{rf/LtGqsf] cjwf/0ffdf s;/L ;dfof]hg x'g] EfGg] ljifo r'gf}tLk"0f{ x'b} 5 .

·  sd{rf/Lsf] sfo{z}nL / sfo{–k|efjsf/Ltfsf] jf/]df hg–rf;f] j9b} uPsf] kl/k]|Ifdf cfkm"nfO{ hgkIfLo k|dfl0ft ug]{ ljifo, …gLltdf lbO{Psf] ;NnfxÚ / …gLlt sfof{GjogÚ sf jf/]df /fhg}lts JolQmnfO{ dfq lhDd]jf/ gjgfO{ cfkm"n] hjfkmb]xL lng' kg]{ e"ldsf lgjf{x ug]{ ljifo / of]Uo JolQmx?sf] jfx'No /xbf /xb} klg eO/x]sf] sdhf]/ sfo{ ;Dkfbg ;'wf/ ug]{ ljifox? Jojxfl/s r'gf}tLsf] ?kdf /x]sf] 5 .

·  kl/jlt{t e"ldsf cg';f/ cfk\mgf] sfo{z}nL / ;f]rfO{ kl/jt{g ug]{ ljifo, hgtfsf] dg lhTg] / u'0ffTds ;]jf k|bfg ug]{ ljifo / sd{rf/LnfO{ pTk|]l/t ug]{ ljifox? dfgJfLo tyf Jojxf/ut r'gf}tLsf] ?kdf cuf8L cfO/x]sf 5g\ .

·  sfo{z}nL kl/jt{g u/L ldtJooL / bIf jgfpg] ljifo / ;fwg tyf ;|f]tsf] pTkfbsTj j9g] lx;fjn] cTolws pkof]u ug]{ ljifox? pTkfbstTj tyf ldtJolotf ;DjGwL r'gf}tLsf] ?kdf cuf8L cfO/x]sf] 5 .

·  lghLIf]q ;+u k|lt:kwf{ ug]{ ljifo, /fhg}lts zlQmx?sf] ljZjf; lhTg] ljifo / ;dfj]zL / of]Uotf k|0ffnLnfO{ ;dfg?kdf cuf8L j9fO{ lghfdtL ;]jfnfO{ hgkIfLo jgfpg] ljifox? Jftfj/0fLo r'gf}tLsf] ?kdf cuf8L cfO/x]sf] 5 .

·  lghfdtL ;]jfsf] 5jL ;fx|} lju|]/ uof], grflxbf cf/f]kx? Klg nfu] . o:tf] kl/l:yltdf hgtfdf sd{rf/Lsf] 5jL /fd|f] kfg]{ ljifo, lghL If]qdfq k|lt:klw{ x'b}gg\, lghfdtL ;]jfn] klg df}sf lbPsf] v08df lghL If]q hlQsf] k|lt:klw{ tyf ldtJooL eO{ sfd ug{ ;S5 eg]/ k|dfl0ft ug]{ ljifo, ;]jf k|efjdf u'0f:t/Lotf sfod /fVg] ljifo / cGt/f{li6«o :t/sf] k|lt:kwf{df v/f] pqg] ljifo ;d]t r'gf}tL ePsf] 5 .

 

;'wf/sf wf/x? M

;'wf/ ug{ eGbf klxnf ;'wf/sf] s:tf] df]8]n jf s:tf] wf/ (approach) ckgfpg] eGg] ljifodf :ki6 x'g h?/L 5, ;'wf/sf wf/x? jf df]8]nx? y]/} 5g . ;}4flGts wf/ (theoretical Approach) n] ;+u7g, 9f+rfdf ul/g] ;'wf/ (structural), ;+u7g lgdf{0f gul/sg} lgoldt ul/g] ;'wf/ (unstructured), ;d:of pJh]sf] kIfdf ul/g] ;'wf/ (administrative health) / k|zf;g k'/} l;lyn eP k5L ul/g] ;'wf/ (ubiquitous) h:tf ljifxx?df hf]8 lbG5 .

gLltut wf/ (policy approach) n] ;ls|o eP/ cuf8L g} ;'wf/ ug]{ (Proactive), dfu+ cg';f/ ;'wf/ ub}{ hfg] (Reactive)], ;Gbe{ cg';f/ ;'wf/ ub}{ hfg] (Survival) / 3f]if0ff cg';f/ ;'wf/ ub}{ hfg] (Formalism) elg :ki6 kfb}{ hfG5 . To:t} /0fg}lts wf/ (Strategic Approach) cg';f/ hj/h:tL ;'wf/ ug]{ (Coercive), dgfP/ ;'wf/ ub}{ hfg] (Persuasive), ;xeflutf j9fP/ ub}{ hfg] (Normative) / ;ddmbf/L tyf ;f}bfjfhL u/]/ ;'wf/ ub}{ hfg] (Utilization) h:tf ljifox? ;d]65 .

To:t} d"Nodf cfwfl/t wf/ (Value-base Approach) n] cWoog cg';Gwfg u/]/ ;'wf/ ub}{ hfg] (Value neutral) / ;dfhsf] rfxgf cg';f/ ;'wf/ ub}{ hfg] (Value normative) elg eG5 eg] s|flGtsf/L wf/ (Radical Approach) n] ;'wf/sf] nflu 7"n} x:tIf]k, kl/jt{g klg ub}{ hfg] (Intervene) df hf]8 lbG5 . oL wf/x? dWo] s'g wf/df hfg] e]g]/ :ki6 eP/ ;'wf/sf] cleofg cuf8L j9fPsf] v08df ;'wf/ cg'e"ltk"0f{ x'G5 .

;'wf/sf s'/fx? M

k"lt{ kIfjf6 x]bf{ ;fj{hlgs ;/sf/L k|zf;gnfO{ dfq …;fj{hlgs k|zf;gÚ eGg] ul/Ptf  klg df+u KfIfjf6 x]bf{ hgtfsf] ;/f]sf/df cfpg] ;Dk"0f{ k|zf;gnfO{ g} …;fj{hlgs k|zf;gÚ eGg ;lsG5 . lghL If]q / ;fj{hlgs If]qsf] pb]Zo tyf ;f]+Rfdf ;dfgtf cfO/x]sf] ;Gbe{df lghL If]qsf u'0fx? ?kfGt/0f ug{ ;lsG5 eGg] dfGotf ljsf; eO/x]sf] ;Gbe{df g]kfnsf] lghfdtL ;]jfnfO{ ;;f/sf c? ;/sf/L ;]jfnfO{ nfu]sf] h:tf] ljleGg cf/f]kx? nfu]s} 5g\ . lghfdtL ;]jfdf clxn] w]/} ;'wf/sf k|of;x? eP t/ xfn ;Dd ul/Psf] ;'wf/ k|of;x? ;kmn x'g ;ls/x]sf 5}gg . lsg ;kmn x'g ;s]gg\ / cj s] ug{ knf{ Efg]/ ljrf/ tyf dGyg x'g h?/L t 5 g}, t/ o; eGbf klxnf dgf]j[ltdf ;'wf/ x'g  h?/L 5 .

clxn] ;Ddsf] ;'wf/df /fhgLlt1x?sf] :ki6 k|ltj4tf gx'g' (leap service of politicians), sd{rf/Lx? cfkm} ;'wf/ gx'g' (no response from bureaucrats) / ;/f]sf/jfnfx?sf] s/fpg] :jefj dfq x'g' (barking nature of stakeholders) n] ;'wf/nfO{ c;kmn jgfPsf] xf] elg k|f/lDes ?kdf v'6\ofpg ;lsG5 . sfO{8]gn] eg]sf] h:tf] ;'wf/nfO{ gljg k|j4{gsf]  ?kdf ;d]t lnOPg .  Caiden n] eg]sf 5g …Administrative reform is an induced, deliberate, gradual and innovating improvement in administration.Ú o; jfx]s ;'wf/ k|of; ;kmn gx'g'df sfd ug]{ ;+:s[lt (Job Culture) sf] ljsf; ug{ g;lsPsf], sd{rf/Lx?nfO{ gLlt k|lt k|ltj4 / g]tf k|lt t6:y kfg{ g;lsPsf] / hgtfsf] ljZjf; k|fKt ug{ g;lsPsf]nfO{ k|d'v ?kdf dfGg kg]{   x'G5 .

 

@)$* ;fnsf] k|zf;g ;'wf/ cfof]un] lbPsf] ;'dmfj cg';f/ ;/sf/sf] ^ j6f sfo{If]qx? gLlt lgdf{0f, cfwf/e"t ;+/rgf, ;'/Iff, lghL If]qnfO{ pTk|]/0ff, u'0f:t/ / lgoldttfsf] lgodg / cg'udg tyf d"Nof+sg x'g k5{ tyf sd{rf/LtGqdf ul/g] ;'wf/n] oL 5 kIfx? ;Djf]wg x'g kg]{ hf]8 lbPsf] kfOG5 . ;/sf/sf] ;'wf/sf] dfu{lrq (Road Map) ;d]tn] lbPsf] dfu{lrqdf ;'wf/sfnflu cfGtl/s Ifdtfsf] j[l4, ahf/sf u'0fx? ld;fO{ bIftfdf j[l4, kf/blz{tf u/L ;'zf;gdf j[l4, ;sf/fTds lje]b u/L pTk|]/0ffdf j[l4 / of]Uotf k|0ffnL4f/f sfo{ ;Dkfbgdf j'l4 ug{ kg]{ kIfx?df  hf]8 lbPsf] 5 . g]kfndf ;'wf/sf k|of;x? w]/} eP t/ jf:tljs ;'wf/ ePg . ;]jfu|fxLn] rfx]sf] ;'wf/, ;/sf/n] u/]sf] ;'wf/, hgtfn] df+u]sf] ;'wf/ / bftfn] lbPsf] ;'wf/df ljutdf tfnd]n gldn]sf] sf/0fn] clxn]sf] ;d:of cfPsf] xf] .

;'wf/ x'g' kg]{ kIfx? M

;fdfGotM ;'wf/sf nflu b'O{ kIf k|j]z ljGb' dflgG5 – klxnf] ;+:s[ltnfO{ lglZrt dfg]/ ;+/rgfdf ;'wf/ ug]{ reforming the structure (blend of policy, institution and resources) / bf];|f] ;+/rgfnfO{ lglZrt dfg]/ ;+:s[ltnfO{ ;'wf/ ug]{ reforming the culture (collective mind set of administrative and political personnel) . g]kfndf ;+:s[ltnfO{ lglZrt dfg]/ ;+/rgfx?df ;'wf/ ul/P, h'g ;j{yf ljkmn eof] . ;'wf/ x'g kg]{ k|yd kIf eg]s} ;+:s[lt (collective mind set) df ;'wf/ x'g k5{ . ;'wf/sf] csf]{ dxTjk"0f{ kIf xf] – hjfkmb]xLtf . dGqLn] ;fj{hlgs hjfkmb]xL (public accountability) / ;lrjn] sfo{sf/L hjfkmb]xL (executative accountability) lng] cj:yfsf] ;[hgf x'g k5{ . kf/blz{tfsf] xsdf g]kfndf s]xL xb ;Dd ;'wf/sf] cg'e"lt ePsf] kfOPsf] 5 .

cjsf] ;'wf/df k/Dk/fut 3'dfp/f] pQ/bfloTjsf] ;+oGqjf6 ;f]dmf] pQ/bfloTjdf k|0ffnLnfO{ ?kfGt/0f ug{ k5{ . pkef]QmfnfO{ s]Gb|ljGb' jgfO{ backward / forward mapping sf] dfWodjf6 ;]jfsf] k|Tofe"lt u/L pkef]Qmfsf] ;Gt'li6nfO{ clGtd nIf dfGg] ;+oGqsf] ljsf; x'g k5{ . o;sf nflu 5l/tf] ;/sf/ (lean government) sf] cjwf/0ffsf] ljsf; ug{ kg]{ ePsf] 5 . 5l/tf] jgfpg] gfddf hyfefjL b/jGbLx? sf6]/ clxn] ;fj{hlgs ;]jf k|jfxnfO{ ;d:of u|:t jgfOPsf] 5 . pbfx/0fsf nflu sf7df08f}+sf] lhNnf k|zf;g sfof{non] k|bfg ug]{ ;]jfnfO{ lng ;lsG5 . cfh eGbf !% jif{ cuf8Lsf] sf7df08f}+sf] hg;+VofnfO{ cfwf/ dfg]/ lgwf{/0f ul/Psf] sd{rf/Lsf]  ;+VofnfO{ ;do / hg;+Vof cg';f/ j9fpb} hfg' kg]{df 5l/tf] ;/sf/sf] gfddf b/jGbL sf6]/ ;f/f sf7df08f}+sf]  hgtfnfO{ b'Mv lbg] sfd ePsf] 5 . crDDfsf] s'/f t of] b'Mvsf nflu sf]xL klg lhDdf lng ;Dd klg tof/ 5}gg\ .

;'wf/ ug}{ kg]{ csf]{ dxTjk"0f{ tTj eg]sf] 5lj ;'wf/ xf] . lghfdtL ;]jssf] 5jL ;fx|} lju|]/ uPsf] 5 . sd{rf/Lx? …gfnfos kgfÚ sf] k|lt:j?k ePsf 5g\ . ;/sf/n] sd tnj lbP/ sd{rf/LnfO{ 7u]sf] 5 eg] sd{rf/Ln] klg sd sfd u/]/ ;/sf/ tyf hgtfnfO{ 7u]sf 5g\ . of] …7u–7uÚ sf] v]ndf sd{rf/Lsf] 5jL lju|]sf] 5 . 5jL ;'wf/sf nflu 7"nf] d]xgt ug{ cfjZos 5 . o;sf nflu kof{Kt tyf vfgk'Ug] tnj rflxG5 .

o;sf ;fy} ;fj{hlgs ;]jfsf] jhf/Ls/0f (service marketing) ug{ kg]{ ePsf] 5 . sfof{nox?df sd{rf/Lx?nfO{ ;d]6L u'0ffTds j[Q (quality circle) / think-tank cjwf/0ffsf] ljsf; u/L sfd ug]{ ;+:s[lt (work culture) sf] ljsf; ug{ k5{ . TQM cjwf/0ff cg';f/ u|fxssf] ;Gt'li6, ;]jfsf] nfut, ;do, ;Dks{ /fVg' kg]{ :yfg lglZrt u/L ;]jf k|jfxnfO{ cfZj:t jgfO{ k|zf;snfO{ ljsf; / ;'wf/sf] ;+jfxs (change agent) sf] ?kdf cuf8L j9fpg kg]{ eO;s]sf]   5 . sd{rf/LtGqnfO{ j}wflgstf (legality) sf] lx;fjn] geO j}wtf (legitimacy) sf] lx;fjn] ;+rfng ug]{ / k|zf;gnfO{ c;n geO ;Ifd jgfpg] cleofgsf] ;'?jft ug{ k5{ .

;'wf/ ug}{ kg]{ ljifosf] ?kdf sd{rf/Lx?sf] Joj:yfkg / sd{rf/Lx?sf] sfo{sf] Joj:yfkg ug{ kg]{ ePsf] 5 . o;sf nflu Administrative Ombusdman nfO{ k|efjsf/L jgfOg' kg]{, Joj:yfkg jf+8kmf+8 (Management Sharing) tyf Portfolio Management nfu" ug{ kg]{, Single Loop Training jf6 Double Loop Training sf] Joj:yf ug{ kg]{ tyf ;"rgfsf] jhf/Ls/0f (Information Marketing), ;"rgfsf] ;+hfn (Information Marketing) / ;"rgfsf] clwsef/ (Information Overload) sf] Joj:yfkg ug{ kg]{ ePsf] 5 .

o;sfdsf] k|efjsfl/tfsf nflu cfof]u jgfP/ big push sf] 9f+rfdf eGbf klg lg/Gt/ k|ultsf] ?kdf ug{ k5{ . ;'wf/sf] cg'e"lt hgtfdf u/fpg l;x+b/jf/df ;'wf/ eP/ x'b}g, o;sf nflu ;]jf s]Gb|x?df ;'wf/ x'g k5{ / ;fj{hlgs ;]jf k|jfxsf] k|efjsf/Ltfdf u'0fTdstf x'g k5{ . o;sf nflu Work Directory tof/ kf/L sfo{ ;/lns/0f ug{ kg]{, Joj:yfkg / ;]jf s/f/ (Management and Service Contract) k|0ffnLsf] ljsf; ug{ kg]{, ;]jf jflx/jf6 lng] (Outsourcing) sfo{ z'? ug{ kg]{, cb[Zo ;+u7g (Virtual Organization), Satelite Office / Tele-working sf] ljsf; ug{ kg]{ tyf clxn]sf] Post-positivism sf] o'udf ;]jfx?nfO{ prioritize / posteriortize u/]/ ;]jfsf] k|Tofe"lt lbg] k|0ffNfLdf tTsfn ;'wf/ x'g k5{ .

o; jfx]s gLlt tyf sfg"gL ;+/rgf tyf k|0ffnLdf ;'wf/ x'g h?/L 5 . lglZrt ;do kl5 gLlt jf sfg"gnfO{ k'gMcg'df]bg ug{ kg]{ / ;f] geP vf/]h ePsf] dflgg] (Sunset Law) Joj:yf ug{ kg]{, gLltsf] :jtGq d"Nofs+g x'g] k|0ffnLsf] ljsf; x'g kg]{, gLltsf] nfut (Cost of Policy) lgsfNg] / t''ngf ug]{ Joj:yf x'g kg]{, Ifdtf eGbf bIftfnfO{ dxTj lbg] k|0ffnLsf] ljsf; x'g kg]{ / g]tfn] geO gLltn] x:tIf]k ug]{ k|0ffnLsf] ljsf; u/L k|zf;gnfO{ :yfoL ;/sf/ (Permanent Executive) df lglZrt tyf cfZj:t ug]{ /fhg}lts Pj+ k|zf;lgs k|ltj4tf x'g kg]{ x'G5 .

ljZjdf ePsf ;'wf/sf gd"gfx? M

;'wf/ w]/} b]zdf ePsf 5g, ;'wf/sf]  ljsNk eg]s} j9L ;'wf/ xf] . o; s|ddf ljZjsf] kl/b[Zo x]bf{ ljleGg b]zdf ;'wf/sf ljleGg tl/sfx? b]lvG5g\ . j]nfotdf Next Step Agency / Citizen Charter sf] k|of]un] pNNf]Vo ;kmntf kfof] . Go"lhNof08sf] Agencyfication / Contract Management n] ;+;f/nfO{ g} pbfx/0f lbg ;kmn eof] . k|mfG;sf] Accountability Centre / 8]gdfs{sf] Government Mart, One-stop Service n] ;fj{hlgs ;]jf k|jfxnfO{ ;xh jgfof] . blIf0f clk|msfsf] Batho-Pele, People First Program n] hgtfnfO{ gLlt lg0f{odf k|ToIf ;xeflutf j9fof] . j]lNhodsf] Street Bureaucracy n] hgtfsf] 3/–b}nf]df uP/ ;]jf lbP/ hgtfsf] ljZjf; lhTg] sfddf ;kmntf xfl;n u¥of] . l;+ufk'/sf] Voucher Method / hfkfgsf] Peer's Rating tyf Kaizen Principle n] ;+;f/nfO{ g} dfu{ bz{g u/]sf] 5 . Sofg8fsf] Subordinate Rating, dn]lzofsf] Vision 20-20 / :JfL8]gsf] ;]jf lbP k5L c+s j9g] Incentive Scheme tyf ef/tsf] nf]s–cbfntn] ufp+ ufp+df uP/ Gofo lbP h:tf] u/]/ ;+;f/ e/s} sd{rf/LtGqx?n] hgtfsf] ljZjf; lhTg cg]s pkfox? ul//fv]sf 5g .

oL ;j} cjwf/0ffx?df ;]jfsf] jl/kl/ hgtf 3'Dg] x}g ls ;]jf hgtfsf] jl/kl/ 3'Dg' k5{ / …sfd sfdbf/;+u /fv / sfdbf/ cfkm";+u /fvÚ eGg] cjwf/0ffn] sfd ul//fv]sf] cj:yf 5 . oL ;'wf/sf tl/sfx?jf6 xfdLn] xfd|f] ;'wf/df ;d]t l;Sg' k/]sf] 5 . sfO{h]gn] cfk\mgf] lstfj By By to Reform df eg]sf h:t} – ;'wf/sf df]8]nx? k'/fgf eP, df]8]nx?sf] k|of]u u/]/ ul/g] ;'wf/x? c;kmn k|dfl0ft eO;s], cj ;fgf ;fgf s'/fx? kl/jt{g ub]{ cfk\mgf] ;'wf/ cfkm} u/L cuf8L j9g] ;do cfPsf] 5 . lzj v]/f ;d]tn] cfk\mgf] You Can Win lstfjdf Manager does not do different thing but they do things differently eg]sf 5g . ;'wf/nfO{ xfdLn] xfd|} tl/sfn] ;f]Rg] a]nf cfO;s]sf] 5 . ;'wf/ ;j}n] ul//x]s} 5g t/ ;'wf/ eGg] ljlQs} hgtfn] cg'e"lt x'g]u/L ug{ k5{ .

cGTodf,

/fhg}lts If]qdf k|hftfGqLs/0f, cfly{s If]qdf pbf/Ls/0f tyf lghLs/0f, k|;f;lgs If]qdf gof+ ;fj{hlgs Joj:yfkg / ;dflhs If]qdf hgtfsf] r]tgfsf] :t/df j[l4 h:tf s'/fx?n] ;/sf/sf] e"ldsf / sfo{z}nLdf kl/jt{g cfPsf] sf/0fn] ;fj{hlgs ;/sf/L ;]jfn] klg cfkm"nfO{ ToxL cg'?k 9fNg' k/]sf] 5 . o;}s|ddf, ;+;f/e/L g} sd{rf/LtGqdf w]/} ljs[ltx? cfPsf] dxz''z eof] / clxn] cfP/ o;sf] ljsNkx? vf]Hg yflnPsf] 5 . klxn] sd{rf/L tGq (Bureacracy) sf] cfwf/ zlQm (Power) lyof] eg] clxn] of] cjwf/0fdf Paradigm Shift eO{ o;sf] cfwf/ ;]jf (Service) ePsf] s|ddf g]kfndf ;d]t ;'wf/n] hf]8 kls|Psf] xf] .

g]kfndf /fhgLlt1x?n] k|zf;g ;'wf/nfO{ …km]zgÚ sf] ?kdf lnP . /fhg}lts If]qdf /fhgLlt1x? ;'wf/ ug{ g;Sg], ;dflhs tyf cfly{s If]qdf ;'wf/sf] k|ltkmn l9nf k|fKt x'g] sf/0fn] ljutdf hgtfnfO{ b]vfpgs} nflu eP klg k|zf;g If]qdf ;'wf/ ul/Psf] r6s ul/of] / of] cdm} klg e}/x]sf] 5 . jLgf cfwf/ xr'jfsf] e/df lglb{i6 pb]Zo /fv]/ ul/g] lghfdtL ;]jf ;DjGwL P]g sfg"gdf ul/g] ;'wf/ tyf k|efj cWoog gu/L ul/g] sd{rf/L ;+Vof s6f}tL o;sf] HjnGt pbfx/0fx? x'g . o:tf] cfwf/xLg tyf jblgotk"0f{ ;'wf/n] g]kfnsf] lghfdtL ;]jf lbg k|ltlbg ?U0f / d/0ffzGg cj:yfdf k'u]sf] 5 .

;'wf/sf nflu jt{dfgk/s b[li6sf]0f eGbf klg eljiok/s b[li6sf]0f lng kg]{ x'G5 . k|zf;gdf eljiosf ck|Toflzt rgf}ltx? ;fdgf ug{ ;Sg] Ifdtfsf] ljsf; ug{ k5{ . k|zf;sx?n] eljiosf] cg'dfg xf]Og, eljio lgdf{0f sfo{df ;+nUg x'g k5{ cyf{t eljiosf] k|ltIff xf]Og, eljiosf 36gfx? ;+u ;DjGw :yfkgf ug{ ;Sg' k5{ . s] x'g ;S5 eg]/ x}g ls s] ug{ ;lsG5 eg]/ ;f]Rg k5{ . ;'wf/sf nflu ljutdf k|zf;gsf] Hard side of management -;+/rgf, gLlt / ;+u7g_ df ;'wf/ vf]lhof] / Soft side of management pk]lIft /Xof] . ;'wf/x? Peace meal basis df ul/of], h'g ;j{yf lgisfd ;fljt eof] . ljutsf] ;'wf/df k|zf;s / /fhgLlt1sf] :jfy{ Ps cfk;df uflh+Psf] (Interest Nexus) x'gfn] lolgx?n] cfkm\–cfk\mgf] :jfy{ ;f6f;f6 u/] (Exchange Culture) / ;'wf/ c;kmn ePsf] xf] . cfufdL lbgdf yk j'l4dtfsf] h?/L 5 .


No comments:

Post a Comment

"Learning Never Ends helped me prepare for Loksewa and Revenue exams effectively."

— Successful Candidate

Connect with us

Get in touch for learning resources,updates and useful information. Learning Never Ends. A learning platform for Lok Sewa, Revenue, Customs, Taxation and Public Management.