व्यवस्थापन परीक्षण भनेको के हो ? यसको उद्देश्य र यसलाई प्रभावकारी बनाउने उपाय के के हुन् ?

 व्यवस्थापन परीक्षण

👉️ व्यवस्थापनले सम्पादन गरेका क्रियाकलापको सान्दर्भिकता, जवाफदेहिता र प्रभावकारिता परीक्षण गर्ने काम नै व्यवस्थापन परीक्षण हो । व्यवस्थापन परीक्षण त्यत तगबष्तिथ व्ककराचबलअभ संग सम्बन्धित हुन्छ ।

👉️ व्यवस्थापन परीक्षण लेखा परीक्षण, प्रशासकीय परीक्षण, गुणस्तर परीक्षण, प्राविधिक परीक्षण र सामाजिक प्रभाव परीक्षणको समग्रता ।

👉️ व्यवस्थापनका सम्पूर्ण कारबाहीको व्यवस्थित ढंगले परीक्षण, विश्लेषण र गुण निर्धारण गर्नु नै व्यवस्थापन परीक्षण हो व्यवस्थापन परीक्षण कार्यसम्पादन परीक्षण हो । यसको महत्त्वपूर्ण उद्देश्य संगठनमा काम गर्ने मानिसको कर्तव्य र उत्तरदायित्व परिचालन गराउने र जवाफदेहिता सिर्जना गर्ने हो । व्यवस्थापन परीक्षण नियमित र आकस्मिक हुन सक्दछ ।

👉️ व्यवस्थापन परीक्षण व्यवस्थापनका त्रुटिहरू पहिल्याउन, सच्याउनु र आवश्यक सुधार गर्नु ।

व्यवस्थापन परीक्षणका उद्देश्यहरू : 

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

👉️ संगठनका उद्देश्यको पहिचान र विश्लेषण गर्ने,

👉️ कार्यसम्पादन उपलब्धिको मूल्याकन गर्ने, अपेक्षित उपलब्धि र वास्तविक नतिजाको तुलना गर्ने,

👉️समस्या, तिनको कारण र असरको पहिचान र विश्लेषण गर्नु, व्यवस्थापकको सीप क्षमता र व्यवहारको मूल्यांकन गर्न, बढाउनु,

👉️संगठनमा प्रभावकारिता, कुशलता र मितव्ययीता सेवाको गुणस्तर बढाई ग्राहक सन्तुष्टि बढाउन

👉️कार्यसम्पादनको स्तरमा सुधार ल्याउन,

👉️संगठनमा समयसापेक्ष परिवर्तन हासिल गर्नु,

👉️3c को विकास गर्ने Competence, Commitment, Culture

व्यवस्थापन परीक्षणमा अवलम्बन गरिने पद्धतिहरू

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

👉️ प्रत्यक्ष निरीक्षण, अवलोकन, अन्तवार्ता, छलफल, प्रश्नावली, कागजात वा प्रमाण हेरेर अध्ययन अनुसन्धान ।

व्यवस्थापन परीक्षणमा विद्यमान समस्याहरू 

……………………………………………………………

👉️ स्वतन्त्र निकायबाट नभै साप्रमले गरेकाले यथार्थ नहुने सम्भावना छ ।

👉️ केवल प्रशासकीय कार्यविधि पालना भए नभएको मात्र हेरिन्छ

👉️ कमजोर संस्थागत व्यवस्था छ ।

👉️ जनशक्तिमा तालिमको अभाव छ । परीक्षणका निश्चित विधि, मापदण्ड र सूचक छैनन् ।

👉️ सोत, साधन र प्रविधिको अभाव छ ।

👉️ प्रतिवेदन उपर कारबाही हुदैन । योजना कार्यक्रममा कतै प्राथमिकता देखिएन ।

👉️ Policy को Evaluation भएको पाइदैन । परीक्षण गर्ने निकायको सहयोगको अभाव छ ।

व्यवस्थापन परीक्षणलाई कसरी प्रभावकारी बनाउने ? कार्यक्षेत्र स्पष्ट गर्ने - Whole कि प्रशासकीय कार्यविधि मात्र ।

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

👉️ सबै मन्त्रालयमा नमुना परीक्षण प्रणालीको विकास गर्ने निरीक्षण पद्धति बसाउन जरुरी छ ।

👉️ Line Ministry लाई कार्य प्रत्यायोजन गरी MoGA ले अनुगमन मात्र गर्ने । 

👉️ पुरस्कार प्रणाली अपनाउने । सूचक बनाई त्यसैको आधारमा मूल्यांकन गर्ने ।

👉️ पर्याप्त स्रोत साधन र कर्मचारीलाई तालिमको व्यवस्था, 

👉️ कासमुसँग पनि आवद्ध गर्न सकिन्छ । वार्षिक प्रतिवेदन संसदीय समितिमा जाने गरिएमा जनमुखी हुन्छ ।

👉️ Management Audit लाई प्रशासन सुधारको निरन्तर प्रक्रियाका रूपमा लिन सकिन्छ । नेपालमा २०५३ सालदेखि व्यवस्थापन परीक्षण हुँदै आएको छ ।

अन्त्यमा, 

•••••••••

जुन चुस्त, पारदर्शी र उत्तरदायी प्रशासनका लागि आवश्यक छ । यसको माध्यमबाट नै सेवाग्राही सन्तुष्टि स्तरलाई बढाई सुशासनको अनुभूति दिन सकिन्छ । व्यवस्थापन परीक्षणलाई व्यवस्थापनको समग्र पक्षको परीक्षणको आधार बनाउनुपर्छ। केवल औपचारिकतामा सीमित गर्नुहुँदैन