📝 लोक सेवा आयोग महा-नमुना परीक्षा (सेट - २)

Q51. नेपालको सबैभन्दा ठुलो टार 'सल्यानटार' (धादिङ) कुन-कुन नदीको बीचमा अवस्थित छ?

A) त्रिशूली र तादी
B) बुढीगण्डकी र आँखुखोला
C) मर्स्याङ्दी र चेपे
D) कालीगण्डकी र रिडीखोला

Q52. प्रसिद्ध 'बडघर प्रथा' नेपालको कुन आदिवासी जनजाति समुदायको परम्परागत सामाजिक व्यवस्था हो?

A) चेपाङ
B) थारू
C) राउटे
D) लिम्बू

Q53. मल्लकालमा नेपाल भ्रमण गर्ने पहिलो युरोपेली नागरिक को हुन्?

A) फादर काप्रुचिन
B) फादर ग्रुबर
C) कर्नल डिकिन्सन
D) एलन ट्युरिङ

Q54. नेपालको कुन ठाउँलाई 'नेपालको बुद्धगया' भनिने ऐतिहासिक पुरातात्त्विक स्थल अवस्थित छ?

A) लुम्बिनी
B) काँक्रेविहार (सुर्खेत)
C) तिलौराकोट
D) स्वयम्भू

Q55. 'Sieve of Eratosthenes' गणितको कुन सङ्ख्या पत्ता लगाउने प्रख्यात साधारण एल्गोरिदम सूत्र हो?

A) जोड सङ्ख्या (Even Numbers)
B) अभाज्य सङ्ख्या (Prime Numbers)
C) दशमलव सङ्ख्या (Decimal Numbers)
D) बिजोड सङ्ख्या (Odd Numbers)

Q56. नेपालको संविधानको कुन धारामा 'स्वच्छ वातावरणको हक' लाई मौलिक हकको रूपमा ग्यारेन्टी गरिएको छ?

A) धारा १६
B) धारा २५
C) धारा ३०
D) धारा ४६

Q57. नेपाल असंलग्न आन्दोलन (Non-Aligned Movement - NAM) को संस्थापक सदस्य हो। यसको पहिलो शिखर सम्मेलन सन् १९६१ मा कहाँ भएको थियो?

A) बेलग्रेड, युगोस्लाभिया
B) बाडुङ, इन्डोनेसिया
C) नयाँ दिल्ली, भारत
D) काठमाडौँ, नेपाल

Q58. नेपालको इतिहासमा 'अलौ पर्व' (वि.सं. १९०४) घट्दा नेपालका राजा को थिए?

A) सुरेन्द्र विक्रम शाह
B) राजेन्द्र विक्रम शाह
C) पृथ्वी वीर विक्रम शाह
D) त्रिभूवन वीर विक्रम शाह

Q59. नेपालको कुन माटोमा फलामको मात्रा बढी हुने भएकाले यसको रङ रातो देखिन्छ?

A) पाँगो माटो
B) रातो फुस्रो माटो
C) बलौटे पत्थरिलो माटो
D) हिमनदीको माटो

Q60. चन्द्र शमशेरको पालामा वि.सं. १९६८ मा निर्माण भएको नेपाल र एसियाकै दोस्रो जलविद्युत आयोजना 'फर्पिङ जलविद्युत केन्द्र' को क्षमता कति थियो?

A) ५०० किलोवाट
B) ६४० किलोवाट
C) १४४ मेगावाट
D) ४५६ मेगावाट

Q61. राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार नेपालको कुल जनसङ्ख्यामा तराई क्षेत्रको हिस्सा कति प्रतिशत रहेको छ?

A) ६.०८%
B) ४०.३१%
C) ५३.६१%
D) ५०.०%

Q62. अन्तर्राष्ट्रिय विकास सहायता परिचालन नीति, २०७१ अनुसार वैदेशिक सहायतालाई बजेट प्रणालीभित्र ल्याउन प्रयोग गरिने अनलाइन प्रणाली कुन हो?

A) CGAS
B) TSA
C) AMIS
D) PMAMP

Q63. नेपालमा 'कागजी नोट' मा हस्ताक्षर गर्ने पहिलो अधिकारी (खजाञ्ची) को हुन्?

A) जनकराज अर्याल
B) कल्याणराज पाँडे
C) भेषबहादुर थापा
D) हिमालय शमशेर राणा

Q64. सार्वजनिक प्रशासनमा 'नागरिक बडापत्र' (Citizen Charter) को अवधारणा सन् १९११ मा सर्वप्रथम कुन देशबाट सुरु भएको हो?

A) अमेरिका
B) बेलायत
C) जापान
D) फ्रान्स

Q65. बिमस्टेक (BIMSTEC) अन्तर्गत नेपालले कुन मुख्य सहयोगको क्षेत्र (Sector) को नेतृत्व गर्दछ?

A) व्यापार र लगानी
B) पर्यावरण र जलवायु परिवर्तन
C) पर्यटन
D) जनता-जनताबिचको सम्बन्ध (People-to-People Contact)

Q66. पृथ्वीको अक्षको झुकाव (Tilt of the earth's axis) पहिलोपटक पत्ता लगाउने ग्रीक भूगोलविद् को हुन्?

A) क्लोडियस टोलेमी
B) इराटोस्थेनेस
C) निकोलस कोपरनिकस
D) जोहानेस केपलर

Q67. नेपाल र भारतबीच भएको ऐतिहासिक 'शान्ति तथा मैत्री सन्धि' को वर्ष कुन हो?

A) सन् १८१६ मार्च ४
B) सन् १९५० जुलाई ३१
C) सन् १९५५ अगस्ट १
D) सन् १९६१ अक्टोबर ५

Q68. नेपालको वर्तमान संविधान सभाबाट 'नेपालको संविधान' दुई तिहाइ बहुमतले कहिले पारित भएको हो?

A) वि.सं. २०७२ भदौ ३०
B) वि.सं. २०७२ असोज ३
C) वि.सं. २०७२ फागुन १६
D) वि.सं. २०७७ असार ४

Q69. नेपालमा 'दास प्रथा' को औपचारिक रूपमा उन्मूलन कहिलेदेखि लागू भएको हो?

A) वि.सं. १९७७ असार २५
B) वि.सं. १९८२ वैशाख १
C) वि.सं. १९१० पुस ७
D) वि.सं. २००२ असोज १

Q70. 'उरमाल' उपन्यासका लागि वि.सं. २०८१ को प्रतिष्ठित मदन पुरस्कार प्राप्त गर्ने लेखक को हुन्?

A) सत्यमोहन जोशी
B) छुदेन काविमो
C) प्रेमदेव गिरी
D) झमक घिमिरे

Q71. नेपालको इतिहासमा सर्वप्रथम बजेट वक्तव्य प्रस्तुत गर्ने अर्थमन्त्री को हुन्?

A) सुवर्ण शमशेर राणा
B) सूर्यबहादुर थापा
C) कीर्तिनिधि विष्ट
D) रामशरण महत

Q72. खस (नेपाली) भाषाको उद्गम स्थल मानिने 'सिंँजा उपत्यका' नेपालको कुन जिल्लामा अवस्थित छ?

A) मुगु
B) जुम्ला
C) डोल्पा
D) कालिकोट

Q73. व्यवस्थापनको क्षेत्रमा 'दुई-तत्व सिद्धान्त' (Two-Factor Theory - Hygiene & Motivational) प्रतिपादन गर्ने सिद्धान्तकार को हुन्?

A) अब्राहम मास्लो
B) फ्रेडरिक हर्जवर्ग
C) जोन मेजर
D) चार्ल्स ब्याबेज

Q74. नेपालको पहिलो र ऐतिहासिक 'मुलुकी ऐन, १९१०' जारी गर्ने राणा प्रधानमन्त्री को हुन्?

A) वीर शमशेर
B) चन्द्र शमशेर
C) जङ्गबहादुर राणा
D) रणोद्दीप सिंह

Q75. प्रसिद्ध ऐतिहासिक संरचना 'सिंहदरबार' का मुख्य इन्जिनियर (वास्तुकार) को थिए?

A) अरनिको
B) कुमारनरसिंह राणा र किशोरनरसिंह राणा
C) सुब्बा कृष्णलाल अधिकारी
D) विजयराज अर्याल

Q76. संयुक्त राष्ट्रसङ्घको महासभा (General Assembly) मा प्रत्येक सदस्य राष्ट्रले बढीमा कति जना प्रतिनिधि पठाउन पाउँछन्?

A) १ जना
B) ३ जना
C) ५ जना
D) १५ जना

Q77. नेपालको सबैभन्दा जेठो र पहिलो सङ्ग्रहालय 'राष्ट्रिय सङ्ग्रहालय' कहाँ अवस्थित छ?

A) छाउनी, काठमाडौँ
B) हनुमानढोका, काठमाडौँ
C) पाटन, ललितपुर
D) भक्तपुर

Q78. नदीले बगाएर ल्याउने नयाँ पाँगो माटो (Alluvial Soil) बाट बनेको तराईको अत्यन्तै उर्वर भूभागलाई के भनिन्छ?

A) बाँगर
B) खादर
C) दुन
D) भावर

Q79. नेपालको चालु १६ औँ आवधिक योजना (२०८१/८२ – २०८५/८६) को मूल नारा के रहेको छ?

A) समृद्ध नेपाल, सुखी नेपाली
B) सुशासन, सामाजिक न्याय र समृद्धि
C) दिगो र समावेशी आर्थिक वृद्धि
D) गरिबी निवारण र पूर्वाधार विकास

Q80. 'मरेपछि मृतकको सामान र कतिपय संस्कारमा विशेष विधि अपनाउने' अनौठो परम्परा भएको थकाली समुदाय मुख्य रूपमा कुन क्षेत्रमा बसोबास गर्छन्?

A) इलाम
B) झापा
C) मुस्ताङ र मनाङ
D) कैलाली

Q81. नेपालको कूटनीतिक इतिहासमा नेपालले सबैभन्दा पहिले कुन देशसँग औपचारिक दौत्य सम्बन्ध कायम गरेको हो?

A) भारत
B) अमेरिका
C) संयुक्त अधिराज्य (UK)
D) फ्रान्स

Q82. 'एउटा देशको मुद्रालाई अर्को देशको मुद्रासँग साट्ने दर' लाई के भनिन्छ?

A) मुद्रास्फीति दर
B) विनिमय दर (Exchange Rate)
C) बैंक दर
D) रिपो दर

Q83. नेपालको वर्तमान संविधानको कुन भागमा 'लोक सेवा आयोग' को व्यवस्था गरिएको छ?

A) भाग २१
B) भाग २२
C) भाग २३
D) भाग २४

Q84. 'बुढा महाराज' भनी कुन राणा प्रधानमन्त्रीलाई चिनिन्छ?

A) भीम शमशेर
B) जुद्ध शमशेर
C) पद्म शमशेर
D) मोहन शमशेर

Q85. नेपालको इतिहासमा 'भण्डारखाल पर्व' को पोल खोलेर जंगबहादुरलाई पूर्वजानकारी दिने व्यक्ति को हुन्?

A) विजयराज अर्याल
B) होमनाथ खतिवडा
C) उत्तरध्वज खवास
D) गगनसिंह खवास

Q86. संयुक्त राष्ट्रसङ्घको बडापत्र (UN Charter) मा कुल कतिवटा धाराहरू रहेका छन्?

A) १० वटा
B) ३५ वटा
C) १११ वटा
D) ३०८ वटा

Q87. 'नागरिक प्रतिवेदन पत्र' (Citizen Report Card) सार्वजनिक प्रशासनमा कुन विधिको प्रमुख औजार हो?

A) वित्तीय हस्तान्तरण
B) सार्वजनिक जवाफदेहिता र पारदर्शिता
C) संगठन विकास
D) ज्ञान व्यवस्थापन

Q88. नेपालको सबैभन्दा पूर्वी विन्दु ओलाङचुङगोला (ताप्लेजुङ) कति देशान्तरमा अवस्थित छ?

A) ८० डिग्री ४ मिनेट पूर्वी देशान्तर
B) ८८ डिग्री १२ मिनेट पूर्वी देशान्तर
C) २६ डिग्री २२ मिनेट उत्तरी अक्षांश
D) ३० डिग्री २७ मिनेट उत्तरी अक्षांश

Q89. साविकको 'भोट-नेपाल व्यापार' का लागि प्रसिद्ध र कालीगण्डकी कोरिडोरको अन्तिम बिन्दुमा रहेको भञ्ज्याङ कुन हो?

A) यारी भञ्ज्याङ
B) कोराला भञ्ज्याङ
C) किमाथाङ्का भञ्ज्याङ
D) लार्के भञ्ज्याङ

Q90. नेपालको राष्ट्रिय विभूति अंशुवर्मा कुन कालका प्रतापी राजा हुन्?

A) किराँत काल
B) लिच्छवि काल
C) मल्ल काल
D) शाह काल

Q91. नेपाल विद्युत प्राधिकरणको स्वामित्वमा रहेको नेपालको सबैभन्दा ठुलो जलविद्युत आयोजना कुन हो?

A) माथिल्लो तामाकोसी
B) कालीगण्डकी 'ए'
C) फर्पिङ जलविद्युत
D) अरुण तेस्रो

Q92. 'इही' (बेलविवाह) र 'गुठी प्रथा' नेपालको कुन रैथाने समुदायको ऐतिहासिक पहिचान र संस्कृति हो?

A) थारू
B) नेवार
C) चेपाङ
D) मगर

Q93. नेपाल सरकारको आर्थिक नीति र बजेट (वित्तीय नीति) तर्जुमा गर्ने मुख्य केन्द्रीय निकाय कुन हो?

A) नेपाल राष्ट्र बैंक
B) अर्थ मन्त्रालय
C) राष्ट्रिय योजना आयोग
D) महालेखा परीक्षक

Q94. नेपालको कुन ठाउँमा 'सार्क सांस्कृतिक सङ्ग्रहालय' (SAARC Cultural Museum) अवस्थित छ?

A) सौराहा, चितवन
B) पोखरा, कास्की
C) छाउनी, काठमाडौँ
D) लुम्बिनी, रूपन्देही

Q95. सङ्गठनमा फाइल वा डकुमेन्ट खोज्ने समय बचाउन र कार्यस्थल सुधार गर्न जापानी पद्धति '५ एस' को तेस्रो 'S' (Seiso) को अर्थ के हो?

A) क्रमबद्ध गर्ने
B) चम्काउने / सफा गर्ने (Shine)
C) प्रमाणीकरण गर्ने
D) निरन्तरता दिने

Q96. 'राजर्षि महाराज' उपनामले कुन राणा प्रधानमन्त्रीलाई चिनिन्छ, जो पद त्यागेर पाल्पाको रिडीमा साधु जीवन बिताउन गएका थिए?

A) जुद्ध शमशेर
B) पद्म शमशेर
C) मोहन शमशेर
D) वीर शमशेर

Q97. नेपालको वर्तमान संविधान सभाबाट निर्मित संविधान 'नेपालको संविधान' मा कुल कतिवटा धाराहरू रहेका छन्?

A) ३५ वटा
B) ९ वटा
C) ३०८ वटा
D) १६९ वटा

Q98. नेपालको इतिहासमा 'प्रचण्ड गोर्खा काण्ड' वि.सं. १९८७ को पोल खोल्ने व्यक्ति को हुन्?

A) लक्ष्मण शमशेर
B) होमनाथ खतिवडा
C) कृष्णलाल अधिकारी
D) विजयराज अर्याल

Q99. 'सार्क' (SAARC) बडापत्रमा कुल कतिवटा धाराहरू रहेका छन्?

A) १० वटा
B) १११ वटा
C) ३०८ वटा
D) ९ वटा

Q100. सार्वजनिक प्रशासनमा कर्मचारीले आफ्नो ओहोदा वा अधिकारको दुरुपयोग गरी गैरकानुनी रूपमा धन आर्जन गर्ने कार्यलाई नियन्त्रण गर्न बनेको ऐन कुन हो?

A) निजामती सेवा ऐन, २०४९
B) सुशासन ऐन, २०६४
C) भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५Snapshot
D) सार्वजनिक खरिद ऐन, २०६३

---

🔑 उत्तर कुञ्जी (Answer Key) & संक्षिप्त व्याख्या (सेट - २)

1. (B) बुढीगण्डकी र आँखुखोला - धादिङको सल्यानटार नेपालकै ठुलो टारहरूमध्ये एक हो।
2. (B) थारू - थारू समुदायमा गाउँको मुखिया वा प्रशासनिक प्रमुख चुन्ने परम्परागत व्यवस्थालाई बडघर भनिन्छ।
3. (B) फादर ग्रुबर - प्रताप मल्लको पालामा वि.सं. १७१८ मा नेपाल आउने पहिलो युरोपेली नागरिक यिनी हुन्।
4. (B) काँक्रेविहार (सुर्खेत) - कर्णालीको यो ऐतिहासिक पुरातात्त्विक स्थललाई नेपालको बुद्धगया पनि भनिन्छ।
5. (B) अभाज्य सङ्ख्या (Prime Numbers) - इराटोस्थेनेसले प्रतिपादन गरेको यो गणितीय छान्ने विधि (Sieve विधि) हो।
6. (C) धारा ३० - नेपालको वर्तमान संविधानको धारा ३० मा स्वच्छ वातावरणको हक सुनिश्चित गरिएको छ।
7. (A) बेलग्रेड, युगोस्लाभिया - सन् १९६१ मा असंलग्न आन्दोलनको पहिलो ऐतिहासिक सम्मेलन यहाँ भएको थियो।
8. (B) राजेन्द्र विक्रम शाह - वि.सं. १९०४ को अलौ पर्वमा राजा राजेन्द्र जंगबहादुरको सेनाद्वारा पक्राउ परेका थिए।
9. (B) रातो फुस्रो माटो - फलामको मात्रा बढी हुने भएकाले यो माटो महाभारत र पहाडी क्षेत्रमा रातो देखिन्छ।
10. (A) ५०० किलोवाट - फर्पिङ जलविद्युत केन्द्र (०.५ मेगावाट) क्षमताको नेपाल र एसियाकै दोस्रो पुरानो आयोजना हो।
11. (C) ५३.६१% - ७८ को जनगणना अनुसार नेपालको आधाभन्दा बढी जनसङ्ख्या तराईमा बस्छ।
12. (C) AMIS (Aid Management Information System) - वैदेशिक सहायता परिचालन पारदर्शी बनाउने अनलाइन पोर्टल।
13. (A) जनकราช अर्याल - वि.सं. २००२ मा पहिलोपटक नोट निष्कासन हुँदा यिनी खजाञ्ची थिए (हिमालय शमशेर राष्ट्र बैंकका पहिलो गभर्नर हुन्)।
14. (B) बेलायत - सन् १९९१ मा बेलायतका प्रधानमन्त्री जोन मेजरले नागरिक बडापत्रको सुरुवात गरेका हुन्।
15. (D) जनता-जनताबिचको सम्बन्ध (People-to-People Contact) - बिमस्टेकको कार्यविभाजन अनुसार नेपालले यो क्षेत्र हेर्छ।
16. (B) इराटोस्थेनेस - पृथ्वीको परिधि र अक्षको झुकाव पहिलोपटक यिनै ग्रीक विद्वानले पत्ता लगाएका हुन्।
17. (B) सन् १९५० जुलाई ३१ - नेपाल र भारतबीचको औपचारिक कूटनीतिक सम्बन्धको मुख्य आधार मानिने सन्धि।
18. (A) वि.सं. २०७२ भदौ ३० - संविधान सभाबाट दुई तिहाइ बहुमतले वर्तमान संविधान पारित भएको मिति हो।
19. (B) वि.सं. १९८२ वैशाख १ - चन्द्र शमशेरले वि.सं. १९८१ मा गरेको सार्वजनिक अपिलपछि यो मितिबाट दासप्रथा अन्त्य भयो।
20. (B) छुदेन काविमो - दार्जिलिङका लेखक काविमोले आफ्नो उपन्यास 'उरमाल' का लागि २०८१ को मदन पुरस्कार पाएका हुन्।
21. (A) सुवर्ण शमशेर राणा - वि.सं. २००८ सालमा नेपालको इतिहासमा पहिलोपटक बजेट प्रस्तुत गर्ने अर्थमन्त्री।
22. (B) जुम्ला - नेपाली खस भाषाको ऐतिहासिक उद्गम स्थल जुम्लाको सिंँजा उपत्यका हो।
23. (B) फ्रेडरिक हर्जवर्ग - व्यवस्थापनमा उत्प्रेरणा जगाउने Hygiene र Motivational दुई-तत्वका प्रतिपादक।
24. (C) जङ्गबहादुर राणा - वि.सं. १९१० को पहिलो लिखित मुलुकी ऐन जंगेले नै जारी गरेका थिए।
25. (B) कुमारनरसिंह राणा र किशोरनरसिंह राणा - चन्द्र शमशेरको पालामा सिंहदरबार बनाउने मुख्य नेपाली इन्जिनियरहरू।
26. (C) ५ जना - महासभामा प्रत्येक देशले ५ जना प्रतिनिधि पठाउन पाउँछन् तर भोट भने १ वटा मात्र मान्य हुन्छ।
27. (A) छाउनी, काठमाडौँ - वि.सं. १९८५ मा स्थापित नेपालको पहिलो राष्ट्रिय सङ्ग्रहालय।
28. (B) खादर - नदीले वर्षेनी बगाएर ल्याउने नयाँ पाँगो माटोको उर्वर भूभाग (बाँगर पुरानो पाँगो माटो हो)।
29. (B) सुशासन, सामाजिक न्याय र समृद्धि - वर्तमान १६ औँ आवधिक योजनाको मूल नारा।
30. (C) मुस्ताङ र मनाङ - थकाली समुदाय मुख्य रूपमा यो क्षेत्रमा आफ्नो मौलिक संस्कृतिसहित बसोबास गर्छन्।
31. (C) संयुक्त अधिराज्य (UK) - नेपालले सबैभन्दा पहिले सन् १९३४/१९४७ मा बेलायतसँग दौत्य सम्बन्ध राखेको हो।
32. (B) विनिमय दर (Exchange Rate) - विदेशी मुद्रा र स्वदेशी मुद्रा साट्ने आधिकारिक वित्तीय दर।
33. (C) भाग २३ - वर्तमान संविधानको भाग २३, धारा २४२ मा लोक सेवा आयोगको व्यवस्था छ।
34. (A) भीम शमशेर - ६४ वर्षको पाको उमेरमा प्रधानमन्त्री बनेकाले यिनलाई बुढा महाराज भनिन्थ्यो।
35. (A) विजयराज अर्याल - भण्डारखाल पर्वको षड्यन्त्र जंगबहादुरलाई खोलेबापत यिनलाई बडामहाराज गुरु बनाइयो।
36. (C) १११ वटा - संयुक्त राष्ट्रसङ्घको बडापत्र (UN Charter) मा कुल १११ वटा धाराहरू रहेका छन्।
37. (B) सार्वजनिक जवाफदेहिता र पारदर्शिता - सेवाग्राहीको प्रतिक्रिया लिने नागरिक बडापत्र जस्तै यो पनि एक औजार हो।
38. (B) ८८ डिग्री १२ मिनेट पूर्वी देशान्तर - नेपालको नक्साको सबैभन्दा पूर्वी सीमा विन्दु।
39. (B) कोराला भञ्ज्याङ - मुस्ताङमा रहेको चीन जोड्ने ऐतिहासिक व्यापारिक भञ्ज्याङ।
40. (B) लिच्छवि काल - कैलासकूट भवन बनाउने प्रतापी राजा अंशुवर्मा लिच्छविकालका हुन्।
41. (B) कालीगण्डकी 'ए' - १४४ मेगावाट क्षमताको यो आयोजना प्राधिकरणको स्वामित्वमा रहेको ठुलो आयोजना हो।
42. (B) नेवार - बेलविवाह (इही) र सामाजिक कार्य चलाउने गुठी प्रथा नेवार संस्कृतिको मेरुदण्ड हो।
43. (B) अर्थ मन्त्रालय - बजेट तर्जुमा गर्ने र देशको वित्तीय नीति संचालन गर्ने सर्वोच्च सरकारी निकाय।
44. (A) सौराहा, चितवन - सार्क राष्ट्रहरूको संस्कृति झल्कने यो सङ्ग्रहालय चितवनको सौराहामा छ।
45. (B) चम्काउने / सफा गर्ने (Shine) - ५एस पद्धतिअनुसार 'Seiso' को अर्थ कार्यस्थल सफा राख्नु हो।
46. (A) जुद्ध शमशेर - प्रधानमन्त्री पद त्यागेर सन्यासी (राजर्षि) बन्न पाल्पाको रिडी गएका राणा शासक।
47. (C) ३०8 वटा - वर्तमान संविधानमा ३५ भाग, ३०८ धारा र ९ अनुसूची रहेका छन्।
48. (A) लक्ष्मण शमशेर - वि.सं. १९८७ मा भीम शमशेर विरुद्ध बनेको पहिलो भूमिगत संगठनको पोल यिनले खोलेका थिए।
49. (A) १० वटा - सार्क (SAARC) बडापत्रमा जम्मा १० वटा धाराहरू रहेका छन्।
50. (C) भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ - सार्वजनिक प्रशासनमा सदाचारिता कायम राख्न र आर्थिक अनियमितता रोक्न बनेको ऐन।

📝 लोक सेवा आयोग महा-नमुना परीक्षा (सेट - ३)

Q101. नेपाल सरकार मन्त्रिपरिषद्को वि.सं. २०८२ भदौ १३ को निर्णय अनुसार शे-फोकसुण्डो राष्ट्रिय निकुञ्जको क्षेत्रफल घटेर हाल कति कायम भएको छ [से–फोक्सुन्डो टुक्रिएर जन्मियो छायानाथ राष्ट्रिय निकुञ्ज, छायाँनाथ राष्ट्रिय निकुञ्ज - विकिपिडिया]?

A) ३,५५५ वर्ग किमी
B) २,७१२ वर्ग किमी
C) १,७१० वर्ग किमी
D) ८४३.३६ वर्ग किमी

Q102. प्रतिनिधि सभाबाट वि.सं. २०८२ मा पारित प्रस्तावित 'सङ्घीय निजामती सेवा विधेयक' अनुसार निजामती कर्मचारीको अनिवार्य अवकाशको उमेर हद कति पुर्‍याइएको छ [HoR passes Civil Service Bill, 2082; A dozen new provisions]?

A) ५८ वर्ष
B) ५९ वर्ष
C) ६० वर्ष
D) ६२ वर्ष

Q103. सन् २०२४ मा फ्रान्सको पेरिसमा आयोजना गरिएको ३३ औँ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक खेलकुदको पदक तालिकामा शीर्ष स्थान (प्रथम) हासिल गर्ने राष्ट्र कुन हो?

A) चीन
B) अमेरिका
C) जापान
D) फ्रान्स

Q104. नेपालको संविधानको भाग २७, धारा २५२ मा कुन समावेशी संवैधानिक निकायको व्यवस्था गरिएको छ?

A) राष्ट्रिय महिला आयोग
B) राष्ट्रिय दलित आयोग
C) राष्ट्रिय समावेशी आयोग
D) आदिवासी जनजाति आयोग

Q105. 'नेपाली स्याटलाइट-१' (NepaliSat-1) नामक नेपालको पहिलो भू-उपग्रह अन्तरिक्षमा कहिले प्रक्षेपण गरिएको हो?

A) वि.सं. २०७२ असोज ३
B) वि.सं. २०७४ जेठ ८
C) वि.सं. २०७६ वैशाख ५
D) वि.सं. २०७८ साउन १०

Q106. दोस्रो विश्वयुद्धको अन्त्यमा पराजित जापानको हिरोसिमा र नागासाकीमा अमेरिकाले आणविक बम खसालेको वर्ष कुन हो?

A) सन् १९१४
B) सन् १९१८
C) सन् १९३Standard
D) सन् १९४५

Q107. नेपालको वर्तमान संविधानको धारा ४६ मा कुन हकलाई 'मौलिक हकको रक्षक' का रूपमा व्यवस्था गरिएको छ?

A) सम्मानपूर्वक बाँच्न पाउने हक
B) संवैधानिक उपचारको हक
C) सूचनाको हक
D) समानताको हक

Q108. 'चिउरीको बोट दाइजो दिने' अनौठो परम्परा कुन रैथाने आदिवासी जनजाति जातिमा प्रचलित छ?

A) राउटे
B) थारू
C) चेपाङ
D) लिम्बू

Q109. नेपालको इतिहासमा जङ्गलमै मृत व्यक्तिलाई गाडेर त्यो ठाउँ तुरुन्तै छोडी बसाइँ सर्ने फिरन्ते जाति कुन हो?

A) कुसुन्डा
B) राउटे
C) लेप्चा
D) ल्होमी

Q110. प्रसिद्ध ऐतिहासिक 'थापाथली सन्धि' वि.सं. १९१२ मा नेपाल र कुन सरकारबीच भएको थियो?

A) इस्ट इन्डिया कम्पनी
B) तिब्बत सरकार
C) चीन सरकार
D) बेलायत सरकार

Q111. नेपालको इतिहासमा 'कोतपर्व' हुँदा नेपालका प्रधानमन्त्री (मुख्तियार) को थिए?

A) जङ्गबहादुर राणा
B) फत्तेजंग शाह
C) माथवरसिंह थापा
D) भीमसेन थापा

Q112. नेपालको सबैभन्दा ठुलो टार 'सल्यानटार' (धादिङ) कुन-कुन नदीको बीचमा अवस्थित छ?

A) त्रिशूली र तादी
B) बुढीगण्डकी र आँखुखोला
C) मर्स्याङ्दी र चेपे
D) कालीगण्डकी र रिडीखोला

Q113. सार्वजनिक प्रशासनमा 'नागरिक बडापत्र' (Citizen Charter) को अवधारणा सर्वप्रथम कुन देशबाट सुरु भएको हो?

A) अमेरिका
B) बेलायत
C) जापान
D) फ्रान्स

Q114. बिमस्टेक (BIMSTEC) अन्तर्गत नेपालले कुन मुख्य सहयोगको क्षेत्र (Sector) को नेतृत्व गर्दछ?

A) व्यापार र लगानी
B) पर्यावरण र जलवायु परिवर्तन
C) पर्यटन
D) जनता-जनताबिचको सम्बन्ध (People-to-People Contact)

Q115. पृथ्वीको अक्षको झुकाव (Tilt of the earth's axis) पहिलोपटक पत्ता लगाउने ग्रीक भूगोलविद् को हुन्?

A) क्लोडियस टोलेमी
B) इराटोस्थेनेस
C) निकोलस कोपरनिकस
D) जोहानेस केपलर

Q116. नेपाल र भारतबीच भएको ऐतिहासिक 'शान्ति तथा मैत्री सन्धि' को वर्ष कुन हो?

A) सन् १८१६ मार्च ४
B) सन् १९५० जुलाई ३१
C) सन् १९५५ अगस्ट १
D) सन् १९६१ अक्टोबर ५

Q117. नेपालको वर्तमान संविधान सभाबाट 'नेपालको संविधान' कहिले घोषणा गरिएको हो?

A) वि.सं. २०७२ भど ३०
B) वि.सं. २०७२ असोज ३
C) वि.सं. २०७२ फागुन १६
D) वि.सं. २०७७ असार ४

Q118. नेपालमा 'दास प्रथा' को औपचारिक रूपमा उन्मूलन कहिलेदेखि लागू भएको हो?

A) वि.सं. १९७७ असार २५
B) वि.सं. १९८२ वैशाख १
C) वि.सं. १९१० पुस ७
D) वि.सं. २००२ असोज १

Q119. 'उरमाल' उपन्यासका लागि वि.सं. २०८१ को प्रतिष्ठित मदन पुरस्कार प्राप्त गर्ने लेखक को हुन्?

A) सत्यमोहन जोशी
B) छुदेन काविमो
C) प्रेमदेव गिरी
D) झमक घिमिरे

Q120. नेपालको इतिहासमा सर्वप्रथम बजेट वक्तव्य प्रस्तुत गर्ने अर्थमन्त्री को हुन्?

A) सुवर्ण शमशेर राणा
B) सूर्यबहादुर थापा
C) कीर्तिनिधि विष्ट
D) रामशरण महत

Q121. खस (नेपाली) भाषाको उद्गम स्थल मानिने 'सिंँजा उपत्यका' नेपालको कुन जिल्लामा अवस्थित छ?

A) मुगु
B) जुम्ला
C) डोल्पा
D) कालिकोट

Q122. व्यवस्थापनको क्षेत्रमा 'दुई-तत्व सिद्धान्त' (Two-Factor Theory) प्रतिपादन गर्ने सिद्धान्तकार को हुन्?

A) अब्राहम मास्लो
B) फ्रेडरिक हर्जवर्ग
C) जोन मेजर
D) चार्ल्स ब्याबेज

Q123. नेपालको पहिलो र ऐतिहासिक 'मुलुकी ऐन, १९१०' जारी गर्ने राणा प्रधानमन्त्री को हुन्?

A) वीर शमशेर
B) चन्द्र शमशेर
C) जङ्गबहादुर राणा
D) रणोद्दीप सिंह

Q124. प्रसिद्ध ऐतिहासिक संरचना 'सिंहदरबार' का मुख्य इन्जिनियर (वास्तुकार) को थिए?

A) अरनिको
B) कुमारनरसिंह राणा र किशोरनरसिंह राणा
C) सुब्बा कृष्णलाल अधिकारी
D) विजयराज अर्याल

Q125. संयुक्त राष्ट्रसङ्घको महासभा (General Assembly) मा प्रत्येक सदस्य राष्ट्रले बढीमा कति जना प्रतिनिधि पठाउन पाउँछन्?

A) १ जना
B) ३ जना
C) ५ जना
D) १५ जना

Q126. नेपालको सबैभन्दा जेठो र पहिलो सङ्ग्रहालय 'राष्ट्रिय सङ्ग्रहालय' कहाँ अवस्थित छ?

A) छाउनी, काठमाडौँ
B) हनुमानढोका, काठमाडौँ
C) पाटन, ललितपुर
D) भक्तपुर

Q127. नदीले बगाएर ल्याउने नयाँ पाँगो माटो (Alluvial Soil) बाट बनेको तराईको अत्यन्तै उर्वर भूभागलाई के भनिन्छ?

A) बाँगर
B) खादर
C) दुन
D) भावर

Q128. नेपालको चालु १६ औँ आवधिक योजना (२०८१/८२ – २०८५/८६) को मूल नारा क्या हो?

A) समृद्ध नेपाल, सुखी नेपाली
B) सुशासन, सामाजिक न्याय र समृद्धि
C) दिगो र समावेशी आर्थिक वृद्धि
D) गरिबी निवारण र पूर्वाधार विकास

Q129. मरेपछि मृतकको सामान र कतिपय संस्कारमा विशेष विधि अपनाउने परम्परा भएको थकाली समुदाय मुख्य रूपमा कुन क्षेत्रमा बसोबास गर्छन्?

A) इलाम
B) झापा
C) मुस्ताङ र मनाङ
D) कैलाली

Q130. नेपालको कूटनीतिक इतिहासमा नेपालले सबैभन्दा पहिले कुन देशसँग औपचारिक दौत्य सम्बन्ध कायम गरेको हो?

A) भारत
B) अमेरिका
C) संयुक्त अधिराज्य (UK)
D) फ्रान्स

Q131. 'एउटा देशको मुद्रालाई अर्को देशको मुद्रासँग साट्ने दर' लाई के भनिन्छ?

A) मुद्रास्फीति दर
B) विनिमय दर (Exchange Rate)
C) बैंक दर
D) रिपो दर

Q132. नेपालको वर्तमान संविधानको कुन भागमा 'लोक सेवा आयोग' को व्यवस्था गरिएको छ?

A) भाग २१
B) भाग २२
C) भाग २३
D) भाग २४

Q133. 'बुढा महाराज' भनी कुन राणा प्रधानमन्त्रीलाई चिनिन्छ?

A) भीम शमशेर
B) जुद्ध शमशेर
C) पद्म शमशेर
D) मोहन शमशेर

Q134. नेपालको इतिहासमा 'भण्डारखाल पर्व' को पोल खोलेर जंगबहादुरलाई पूर्वजानकारी दिने व्यक्ति को हुन्?

A) विजयराज अर्याल
B) Homeनाथ खतिवडा
C) उत्तरध्वज खवास
D) गगनसिंह खवास

Q135. संयुक्त राष्ट्रसङ्घको बडापत्र (UN Charter) मा कुल कतिवटा धाराहरू रहेका छन्?

A) १० वटा
B) ३५ वटा
C) १११ वटा
D) ३०८ वटा

Q136. 'नागरिक प्रतिवेदन पत्र' (Citizen Report Card) सार्वजनिक प्रशासनमा कुन विधिको प्रमुख औजार हो?

A) वित्तीय हस्तान्तरण
B) सार्वजनिक जवाफदेहिता र पारदर्शिता
C) संगठन विकास
D) ज्ञान व्यवस्थापन

Q137. नेपालको सबैभन्दा पूर्वी विन्दु ओलाङचुङगोला (ताप्लेजुङ) कति देशान्तरमा अवस्थित छ?

A) ८० डिग्री ४ मिनेट पूर्वी देशान्तर
B) ८८ डिग्री १२ मिनेट पूर्वी देशान्तर
C) २६ डिग्री २२ मिनेट उत्तरी अक्षांश
D) ३० डिग्री २7 मिनेट उत्तरी अक्षांश

Q138. साविकको 'भोट-नेपाल व्यापार' का लागि प्रसिद्ध र कालीगण्डकी कोरिडोरको अन्तिम बिन्दुमा रहेको भञ्ज्याङ कुन हो?

A) यारी भञ्ज्याङ
B) कोराला भञ्ज्याङ
C) किमाथाङ्का भञ्ज्याङ
D) लार्के भञ्ज्याङ

Q139. नेपालको राष्ट्रिय विभूति अंशुवर्मा कुन कालका प्रतापी राजा हुन्?

A) किराँत काल
B) लिच्छवि काल
C) मल्ल काल
D) शाह काल

Q140. नेपाल विद्युत प्राधिकरणको स्वामित्वमा रहेको नेपालको सबैभन्दा ठुलो जलविद्युत आयोजना कुन हो?

A) माथिल्लो तामाकोसी
B) कालीगण्डकी 'ए'
C) फर्पिङ जलविद्युत
D) अरुण तेस्रो

Q141. 'इही' (बेलविवाह) र 'गुठी प्रथा' नेपालको कुन रैथाने समुदायको ऐतिहासिक पहिचान र संस्कृति हो?

A) थारू
B) नेवार
C) चेपाङ
D) मगर

Q142. नेपाल सरकारको आर्थिक नीति र बजेट (वित्तीय नीति) तर्जुमा गर्ने मुख्य केन्द्रीय निकाय कुन हो?

A) नेपाल राष्ट्र बैंक
B) अर्थ मन्त्रालय
C) राष्ट्रिय योजना आयोग
D) महालेखा परीक्षक

Q143. नेपालको कुन ठाउँमा 'सार्क सांस्कृतिक सङ्ग्रहालय' (SAARC Cultural Museum) अवस्थित छ?

A) सौराहा, चितवन
B) पोखरा, कास्की
C) छाउनी, काठमाडौँ
D) लुम्बिनी, रूपन्देही

Q144. सङ्गठनमा फाइल वा डकुमेन्ट खोज्ने समय बचाउन र कार्यस्थल सुधार गर्न जापानी पद्धति '५ एस' को तेस्रो 'S' (Seiso) को अर्थ के हो?

A) क्रमबद्ध गर्ने
B) चम्काउने / सफा गर्ने (Shine)
C) प्रमाणीकरण गर्ने
D) निरन्तरता दिने

Q145. 'राजर्षि महाराज' उपनामले कुन राणा प्रधानमन्त्रीलाई चिनिन्छ, जो पद त्यागेर पाल्पाको रिडीमा साधु जीवन बिताउन गएका थिए?

A) जुद्ध शमशेर
B) पद्म शमशेर
C) मोहन शमशेर
D) वीर शमशेर

Q146. नेपालको वर्तमान संविधान सभाबाट निर्मित संविधान 'नेपालको संविधान' मा कुल कतिवटा धाराहरू रहेका छन्?

A) ३५ वटा
B) ९ वटा
C) ३०८ वटा
D) १६९ वटा

Q147. नेपालको इतिहासमा 'प्रचण्ड गोर्खा काण्ड' वि.सं. १९८७ को पोल खोल्ने व्यक्ति को हुन्?

A) लक्ष्मण शमशेर
B) होमनाथ खतिवडा
C) कृष्णलाल अधिकारी
D) विजयराज अर्याल

Q148. 'सार्क' (SAARC) बडापत्रमा कुल कतिवटा धाराहरू रहेका छन्?

A) १० वटा
B) १११ वटा
C) ३०८ वटा
D) ९ वटा

Q149. सार्वजनिक प्रशासनमा कर्मचारीले आफ्नो ओहोदा वा अधिकारको दुरुपयोग गरी गैरकानुनी रूपमा धन आर्जन गर्ने कार्यलाई नियन्त्रण गर्न बनेको ऐन कुन हो?

A) निजामती सेवा ऐन, २०४९
B) सुशासन ऐन, २०६४
C) भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९
D) सार्वजनिक खरिद ऐन, २०६३

Q150. प्रस्तावित सङ्घीय निजामती सेवा विधेयक अनुसार बाह्य खुल्ला प्रतियोगिताद्वारा हुने पदपूर्ति कुन श्रेणी/तहको पदमा पूर्ण रूपमा बन्देज लगाइएको छ [HoR passes Federal Civil Service Bill with key reforms, HoR passes Civil Service Bill, 2082, Introduces two-year ...]?

A) खरिदार / नासु (राजपत्रअनङ्कित)
B) शाखा अधिकृत (राजपत्राङ्कित तृतीय श्रेणी)
C) उपसचिव (राजपत्राङ्कित द्वितीय श्रेणी)
D) सहसचिव (राजपत्राङ्कित प्रथम श्रेणी)

---

🔑 उत्तर कुञ्जी (Answer Key) & संक्षिप्त व्याख्या (सेट - ३)

1. (B) २,७१२ वर्ग किमी - नयाँ छायानाथ निकुञ्ज घोषणा भएपछि शे-फोकसुण्डोको क्षेत्रफल घटेर २,७१२ वर्ग किमी कायम भएको छ [से–फोक्सुन्डो टुक्रिएर जन्मियो छायानाथ राष्ट्रिय निकुञ्ज, छायाँनाथ राष्ट्रिय निकुञ्ज - विकिपिडिया]।
2. (C) ६० वर्ष - नयाँ कानुन बमोजिम अनिवार्य अवकाशको उमेर ५८ बाट बढाएर ६० वर्ष पुर्‍याइएको छ [HoR passes Civil Service Bill, 2082; A dozen new provisions]।
3. (B) अमेरिका - पेरिस ओलम्पिक २०२४ मा अमेरिकाले ४० स्वर्णसहित कुल १२६ पदक जितेर शीर्ष स्थान हासिल गर्‍यो।
4. (A) राष्ट्रिय महिला आयोग - संविधानको भाग २७, धारा २५२ मा राष्ट्रिय महिला आयोगको व्यवस्था छ।
5. (C) वि.सं. २०७६ वैशाख ५ - नेपालको इतिहासमा पहिलो नानो-स्याटलाइट प्रक्षेपण गरिएको ऐतिहासिक मिति।
6. (D) सन् १९४५ - अगस्ट १९४५ मा आणविक बम प्रहारपछि दोस्रो विश्वयुद्ध समाप्त भएको हो।
7. (B) संवैधानिक उपचारको हक - यस हक बिना अन्य मौलिक हकहरू कार्यान्वयन हुन नसक्ने हुनाले यसलाई मौलिक हकको रक्षक भनिन्छ।
8. (C) चेपाङ - चेपाङ समुदायमा विवाहमा छोरीलाई चिउरीको बोट दाइजो दिने मौलिक परम्परा छ।
9. (B) राउटे - फिरन्ते राउटे जातिमा कसैको मृत्यु भएमा मरेको व्यक्ति गाडेर तत्काल स्थान परिवर्तन गरिन्छ।
10. (B) तिब्बत सरकार - जंगबहादुरको पालामा नेपाल र तिब्बत बीच थापाथली सन्धि भएको थियो।
11. (B) फत्तेजंग शाह - वि.सं. १९०३ को कोतपर्वमा मारिने तत्कालीन मुख्तियार (प्रधानमन्त्री)।
12. (B) बुढीगण्डकी र आँखुखोला - धादिङको प्रसिद्ध सल्यानटार यी दुई नदीको बीचमा पर्छ।
13. (B) बेलायत - सन् १९९१ मा बेलायतका प्रधानमन्त्री जोन मेजरले नागरिक बडापत्रको सुरुवात गरेका हुन्।
14. (D) जनता-जनताबिचको सम्बन्ध - बिमस्टेकको नयाँ संरचना अनुसार नेपालले यो क्षेत्रको नेतृत्व गर्छ।
15. (B) इराटोस्थेनेस - भूगोलका पिता इराटोस्थेनेसले पृथ्वीको अक्षको झुकाव पहिलोपटक गणना गरेका थिए।
16. (B) सन् १९५० जुलाई ३१ - नेपाल-भारत शान्ति तथा मैत्री सन्धि भएको ऐतिहासिक मिति।
17. (B) वि.सं. २०७२ असोज ३ - ऐतिहासिक रूपमा जनताका प्रतिनिधिद्वारा नेपालको संविधान जारी भएको दिन।
18. (B) वि.सं. १९८२ वैशाख १ - श्री ३ चन्द्र शमशेरले नेपालबाट दास प्रथा औपचारिक रूपमा अन्त्य गरेको दिन।
19. (B) छुदेन काविमो - दार्जिलिङका नेपाली भाषी लेखक काविमोले २०८१ को मदन पुरस्कार प्राप्त गरे।
20. (A) सुवर्ण शमशेर राणा - वि.सं. २००८ सालमा नेपालको इतिहासमा पहिलो बजेट प्रस्तुत गर्ने अर्थमन्त्री।
21. (B) जुम्ला - नेपाली भाषाको उत्पत्ति जुम्लाको सिंँजा उपत्यकाबाट भएको मानिन्छ।
22. (B) फ्रेडरिक हर्जवर्ग - व्यवस्थापनमा उत्प्रेरणा जगाउने दुई-तत्व (Hygiene & Motivational) का प्रतिपादक।
23. (C) जङ्गबहादुर राणा - वि.सं. १९१० मा नेपालको पहिलो लिखित कानुन मुलुकी ऐन जारी गर्ने शासक।
24. (B) कुमारनरसिंह र किशोरनरसिंह राणा - चन्द्र शमशेरको पालामा सिंहदरबार बनाउने मुख्य नेपाली इन्जिनियरहरू।
25. (C) ५ जना - महासभामा प्रत्येक देशले ५ जना प्रतिनिधि पठाउन पाए पनि भोट १ मात्र गणना हुन्छ।
26. (A) छाउनी, काठमाडौँ - वि.सं. १९८५ मा स्थापित नेपालको पहिलो राष्ट्रिय सङ्ग्रहालय।
27. (B) खादर - नदीले वर्षेनी बगाएर ल्याउने नयाँ पाँगो माटोको उर्वर भूभाग (बाँगर पुरानो पाँगो माटो हो)।
28. (B) सुशासन, social न्याय र समृद्धि - वर्तमान १६ औँ आवधिक योजनाको मूल नारा।
29. (C) मुस्ताङ र मनाङ - थकाली समुदाय मुख्य रूपमा यो हिमाली क्षेत्रमा आफ्नो विशिष्ट संस्कृतिसहित बस्छन्।
30. (C) संयुक्त अधिराज्य (UK) - नेपालले सबैभन्दा पहिले सन् १९३४/१९४७ मा बेलायतसँग औपचारिक सम्बन्ध राखेको हो।
31. (B) विनिमय दर (Exchange Rate) - विदेशी मुद्रा र स्वदेशी मुद्रा साट्ने आधिकारिक वित्तीय दर।
32. (C) भाग २३ - वर्तमान संविधानको भाग २३, धारा २४२ मा लोक सेवा आयोगको व्यवस्था छ।
33. (A) भीम शमशेर - ६४ वर्षको पाको उमेरमा प्रधानमन्त्री बनेकाले यिनलाई बुढा महाराज भनिन्थ्यो।
34. (A) विजयराज अर्याल - भण्डारखाल पर्वको षड्यन्त्र जंगबहादुरलाई खोलेबापत यिनलाई बडामहाराज गुरु बनाइयो।
35. (C) १११ वटा - संयुक्त राष्ट्रसङ्घको बडापत्र (UN Charter) मा कुल १११ वटा धाराहरू रहेका छन्।
36. (B) सार्वजनिक जवाफदेहिता र पारदर्शिता - सेवाग्राहीको गुणात्मक प्रतिक्रिया लिने यो एक महत्त्वपूर्ण औजार हो।
37. (B) ८८ डिग्री १२ मिनेट पूर्वी देशान्तर - नेपालको नक्साको सबैभन्दा पूर्वी सीमा विन्दु (ताप्लेजुङ)।
38. (B) कोराला भञ्ज्याङ - मुस्ताङमा रहेको चीन जोड्ने ऐतिहासिक व्यापारिक भञ्ज्याङ।
39. (B) लिच्छवि काल - कैलासकूट भवन बनाउने प्रतापी राजा अंशुवर्मा लिच्छविकालका हुन्।
40. (B) कालीगण्डकी 'ए' - १४४ मेगावाट क्षमताको यो आयोजना प्राधिकरणको स्वामित्वमा रहेको ठुलो आयोजना हो।
41. (B) नेवार - बेलविवाह (इही) र सामाजिक कार्य चलाउने गुठी प्रथा नेवार संस्कृतिको मेरुदण्ड हो।
42. (B) अर्थ मन्त्रालय - बजेट तर्जुमा गर्ने र देशको वित्तीय नीति संचालन गर्ने सर्वोच्च सरकारी निकाय।
43. (A) सौराहा, चितवन - सार्क राष्ट्रहरूको संस्कृति झल्कने यो सङ्ग्रहालय चितवनको सौराहामा छ।
44. (B) चम्काउने / सफा गर्ने (Shine) - जापानी व्यवस्थापन ५एस अनुसार 'Seiso' को अर्थ कार्यस्थल सफा राख्नु हो।
45. (A) जुद्ध शमशेर - प्रधानमन्त्री पद त्यागेर सन्यासी (राजर्षि) बन्न पाल्पाको रिडी गएका राणा शासक।
46. (C) ३०८ वटा - वर्तमान संविधानमा ३५ भाग, ३०८ धारा र ९ अनुसूची रहेका छन्।
47. (A) लक्ष्मण शमशेर - वि.सं. १९८७ मा भीम शमशेर विरुद्ध बनेको पहिलो भूमिगत संगठनको पोल यिनले खोलेका थिए।
48. (A) १० वटा - सार्क (SAARC) बडापत्रमा जम्मा १० वटा धाराहरू रहेका छन्।
49. (C) भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ - सार्वजनिक प्रशासनमा सदाचारिता कायम राख्न र आर्थिक अनियमितता रोक्न बनेको ऐन।
50. (D) सहसचिव (राजपत्राङ्कित प्रथम श्रेणी) - प्रस्तावित नयाँ कानुन अनुसार सहसचिव पदमा बाह्य खुल्ला प्रतियोगिता पूर्ण रूपमा हटाई केवल आन्तरिक बढुवा प्रक्रिया राखिएको छ।

📝 ५० वटा अति महत्त्वपूर्ण बहुवैकल्पिक प्रश्नहरू (MCQ Model Set)

Q1. लिच्छविकालमा गाउँको मुखिया वा स्थानीय प्रशासकलाई के भनिन्थ्यो?

A) महाप्रतिहार
B) सामन्त
C) प्रधान
D) भट्टनायक

Q2. नेपालको प्रमाणिक समय ग्रीनविच मानक समय (GMT) भन्दा कति छिटो छ?

A) ५ घण्टा ३० मिनेट
B) ५ घण्टा ४५ मिनेट
C) ६ घण्टा १५ मिनेट
D) ४ घण्टा ४५ मिनेट

Q3. नेपालको सबैभन्दा लामो समय (झन्डै १ महिना) चल्ने जात्रा कुन हो?

A) सेतो मच्छेद्वनाथको जात्रा
B) बिस्केट जात्रा
C) रातो मच्छेद्वनाथको जात्रा
D) इन्द्र जात्रा

Q4. मदन पुरस्कार प्राप्त गर्ने पहिलो महिला साहित्यकार हुन्:

A) झमक घिमिरे
B) पारिजात
C) राधा पौडेल
D) नीलम कार्की 'निहारिका'

Q5. 'बिरुडा' (पाँच प्रकारका अन्न) भिजाएर पूजा गरिने र देउडा नाच खेलिने सुदूरपश्चिमको प्रमुख चाड कुन हो?

A) माघी
B) उधौली
C) गौरा पर्व
D) ल्होसार

Q6. नेपालको संविधानको कुन भागमा 'नागरिकता' सम्बन्धी व्यवस्था गरिएको छ?

A) भाग २
B) भाग ३
C) भाग ४
D) भाग ५

Q7. सार्क (SAARC) सचिवालय नेपालको काठमाडौँमा कहिले स्थापना गरिएको हो?

A) सन् १९८५ डिसेम्बर ८
B) सन् १९८७ जनवरी १६
C) सन् २००७ अप्रिल ३
D) सन् १९९७ जुन ६

Q8. नेपालको इतिहासमा 'कोतपर्व' हुँदा नेपालका प्रधानमन्त्री (मुख्तियार) को थिए?

A) जङ्गबहादुर राणा
B) फत्तेजंग शाह
C) माथवरसिंह थापा
D) भीमसेन थापा

Q9. 'विश्व सिमसार सूची' (Ramsar Sites) मा नेपालका कतिवटा सिमसार क्षेत्रहरू सूचीकृत छन्?

A) ७ वटा
B) ९ वटा
C) १० वटा
D) १२ वटा

Q10. नेपालको कुन माटोलाई धान, गहुँ र उखु खेतीका लागि सबैभन्दा उत्तम (उर्वर) मानिन्छ?

A) बलौटे पत्थरिलो माटो
B) रातो फुस्रो माटो
C) पाँगो माटो
D) लेकाली माटो

Q11. कम्प्युटरका पिता चार्ल्स ब्याबेज हुन् भने 'आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स' (AI) का पिता को हुन्?

A) विन्ट सर्फ
B) टिम बर्नर्स ली
C) जोन म्याकार्थी
D) एलन ट्युरिङ

Q12. नेपालको राष्ट्रिय खेल 'भलिबल' घोषणा कहिले गरिएको हो?

A) वि.सं. २०७२ असोज ३
B) वि.सं. २०७४ जेठ ८
C) वि.सं. २०७६ वैशाख ५
D) वि.सं. २०७८ साउन १०

Q13. नेपालमा 'सती प्रथा' को कानुनी रूपमा उन्मूलन कहिले भएको हो?

A) वि.सं. १९१०
B) वि.सं. १९७७
C) वि.सं. १९८१
D) वि.सं. २००२

Q14. फ्रान्सेली राज्यक्रान्ति (सन् १७८९) को मुख्य नारा के थियो?

A) शान्ति, भूमि र रोटी
B) प्रतिनिधित्व विना कर पाइँदैन
C) स्वतन्त्रता, समानता र बन्धुत्व
D) रगत र फलामको नीति

Q15. नेपालको चालु १६ औँ आवधिक योजनाको अन्तिम वर्ष (२०८५/८६) सम्ममा प्रतिव्यक्ति आम्दानी कति पुर्‍याउने लक्ष्य छ?

A) १,४५६ अमेरिकी डलर
B) २,००० अमेरिकी डलर
C) २,४१३ अमेरिकी डलर
D) ३,५०० अमेरिकी डलर

Q16. जैविक विविधता दिवस (International Day for Biological Diversity) प्रत्येक वर्ष कुन मितिमा मनाइन्छ?

A) मे २२
B) अक्टोबर २४
C) डिसेम्बर १४
D) अप्रिल १२

Q17. नेपालको कुन ठाउँमा सबैभन्दा बढी पानी पर्ने हुनाले त्यसलाई 'नेपालको चेरापुञ्जी' भनिन्छ?

A) मुस्ताङ
B) लुम्ले (कास्की)
C) धनकुटा
D) इलाम

Q18. छोरीको विवाहमा अनिवार्य रूपमा 'चिउरीको बोट' दाइजो दिने अनौठो चलन कुन जातिमा छ?

A) राउटे
B) थारू
C) चेपाङ
D) लिम्बू

Q19. नेपालको कुन राष्ट्रिय निकुञ्ज 'बाह्रसिङ्गे' (Swamp Deer) को विश्वकै ठुलो बथानका लागि प्रसिद्ध छ?

A) चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज
B) बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज
C) शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्ज
D) पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्ज

Q20. नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय सिमाना अनुसार नेपालका कतिवटा जिल्लाहरूले भारत र चीन दुवै देशलाई छुन्छन्?

A) २ वटा
B) १३ वटा
C) २५ वटा
D) ७ वटा

Q21. संयुक्त राष्ट्रसङ्घको सुरक्षा परिषद् (Security Council) मा कतिवटा अस्थायी सदस्य राष्ट्रहरू हुन्छन्?

A) ५ वटा
B) १० वटा
C) १५ वटा
D) ५४ वटा

Q22. 'सयौँ थुँगा फूलका हामी...' बोलको वर्तमान राष्ट्रिय गानका सङ्गीतकार को हुन्?

A) प्रदीपकुमार राई (व्याकुल माईला)
B) अम्बर गुरुङ
C) गोपाल योञ्जन
D) नारायण गोपाल

Q23. श्रीमान् मरेपछि मरेको व्यक्तिलाई जङ्गलमै गाडेर त्यो ठाउँ तुरुन्तै छोडी बसाइँ सर्ने नेपालको फिरन्ते जाति कुन हो?

A) कुसुन्डा
B) राउटे
C) लेप्चा
D) ल्होमी

Q24. प्रसिद्ध पर्यटकीय तथा धार्मिक स्थल 'हलेसी महादेव' को गुफा नेपालको कुन जिल्लामा अवस्थित छ?

A) ताप्लेजुङ
B) ओखलढुङ्गा
C) खोटाङ
D) धनकुटा

Q25. नेपालको संवैधानिक इतिहासमा पहिलोपटक 'मौलिक हक' समावेश गरिएको संविधान कुन हो?

A) नेपाल सरकार वैधानिक कानुन २००४
B) नेपालको अन्तरिम शासन विधान २००७
C) नेपाल अधिराज्यको संविधान २०१५
D) नेपालको संविधान २०१९

Q26. 'प्रचण्ड गोर्खा काण्ड' वि.सं. १९८७ मा घट्दा नेपालका राणा प्रधानमन्त्री को थिए?

A) चन्द्र शमशेर
B) भीम शमशेर
C) जुद्ध शमशेर
D) पद्म शमशेर

Q27. नेपालको पहिलो र ऐतिहासिक पत्रिका 'गोरखापत्र' को प्रकाशन कहिलेबाट सुरु भएको हो?

A) वि.सं. १९५८ वैशाख २४
B) वि.सं. २००७ चैत २०
C) वि.सं. २०४१ पुस १
D) वि.सं. २०१३ भदौ २२

Q28. म्याग्नाकार्टा (Magna Carta) मा सन् १२१५ जुन १५ मा हस्ताक्षर गर्ने बेलायतका राजा को थिए?

A) राजा जेम्स द्वितीय
B) राजा जोन
C) राजा जर्ज तृतीय
D) राजा विलियम

Q29. दोस्रो विश्वयुद्धको तात्कालिक कारण जर्मनीले कुन देशमाथि गरेको अचानक आक्रमण थियो?

A) सर्बिया
B) फ्रान्स
C) पोल्यान्ड
D) रुस

Q30. नेपालको कान्छो र १३ औँ राष्ट्रिय निकुञ्ज 'छायानाथ राष्ट्रिय निकुञ्ज' को क्षेत्रफल कति वर्ग किलोमिटर तोकिएको छ?

A) १०६ वर्ग किमी
B) १५९ वर्ग किमी
C) ८४३.३६ वर्ग किमी
D) २,७१२ वर्ग किमी

Q31. नेपालमा प्रत्येक वर्ष 'निजामती सेवा दिवस' कुन मितिमा मनाइन्छ?

A) असार १५ गते
B) भदौ २२ gते
C) असोज ३ गते
D) फागुन ७ gते

Q32. नेपाल सरकारले कुन वर्षसम्ममा 'शून्य कार्बन उत्सर्जन' (Net Zero Carbon) को लक्ष्य हासिल गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ?

A) सन् २०३०
B) सन् २०४५
C) सन् २०५०
D) सन् २०६०

Q33. नेपालको इतिहासमा प्रजातन्त्रको घोषणा भई १०४ वर्षे राणा शासनको अन्त्य कहिले भएको हो?

A) वि.सं. २००७ कात्तिक २१
B) वि.सं. २००७ फागुन ७
C) वि.सं. १९०३ भदौ ३१
D) वि.सं. २०१५ फागुन १

Q34. 'अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालय' (International Court of Justice) को मुख्यालय कहाँ अवस्थित छ?

A) न्युयोर्क, अमेरिका
B) ढाका, बाङ्गलादेश
C) हेग, नेदरल्याण्ड्स
D) जेनेभा, स्विट्जरल्याण्ड

Q35. नेपालको पहिलो आधुनिक वाणिज्य बैंक 'नेपाल बैंक लिमिटेड' को स्थापना कहिले भएको हो?

A) वि.सं. १९९४ कात्तिक ३०
B) वि.सं. २००२ असोज १
C) वि.सं. २०१३ वैशाख १४
D) वि.सं. २०३० असोज १

Q36. 'शक्ति पृथकीकरणको सिद्धान्त' (Separation of Powers) प्रतिपादन गर्ने फ्रान्सेली दार्शनिक को हुन्?

A) रुसो
B) भोल्टेयर
C) मन्टेस्क्यु
D) जोन लक

Q37. नेपालको ऐतिहासिक 'थापाथली सन्धि' वि.सं. १९१२ मा नेपाल र कुन सरकारबीच भएको थियो?

A) इस्ट इन्डिया कम्पनी
B) तिब्बत सरकार
C) चीन सरकार
D) बेलायत सरकार

Q38. 'Man is born free, but everywhere he is in chains' यो प्रसिद्ध भनाइ कसको हो?

A) अब्राहम लिङ्कन
B) रुसो
C) कार्ल मार्क्स
D) अरस्तु

Q39. नेपालको संविधान अनुसार सर्वोच्च अदालतमा प्रधानन्यायाधीशका अतिरिक्त बढीमा कति जना अन्य न्यायाधीश रहने व्यवस्था छ?

A) १५ जना
B) २० जना
C) २१ जना
D) ७ जना

Q40. ऐन र नियम कार्यान्वयनको परिप्रेक्ष्यमा 'नियमावली' (Rules) बनाउने अन्तिम अधिकार कसलाई हुन्छ?

A) सङ्घीय संसद
B) नेपाल सरकार (मन्त्रिपरिषद्)
C) सर्वोच्च अदालत
D) लोक सेवा आयोग

Q41. सङ्गठनमा कर्मचारीको कार्यस्थललाई सफा र व्यवस्थित बनाउने पद्धति '५ एस' (5S) अन्तर्गत दोस्रो 'S' (Seiton) को अर्थ के हो?

A) छुट्याउने (Sort)
B) क्रमबद्ध गर्ने (Set in order)
C) चम्काउने (Shine)
D) निरन्तरता दिने (Sustain)

Q42. नेपालको राष्ट्रिय विभूतिका रूपमा 'योगमाया न्यौपाने' लाई कहिले घोषणा गरिएको हो?

A) वि.सं. २०५६
B) वि.सं. २०७६
C) वि.सं. २०७९
D) वि.सं. २०८१

Q43. नेपालको पहिलो जलविद्युत आयोजना 'फर्पिङ जलविद्युत केन्द्र' को स्थापना कहिले भएको हो?

A) वि.सं. १९६८ जेठ ९
B) वि.सं. १९९१ भदौ १
C) वि.सं. २०३० असोज १
D) वि.सं. २०१३ वैशाख १

Q44. नेपालमा सर्वप्रथम 'मुलुकी ऐन' कहिले र कसको पालामा जारी भएको हो?

A) वि.सं. १९१०, जङ्गबहादुर राणा
B) वि.सं. १९७७, चन्द्र शमशेर
C) वि.सं. २०२०, महेन्द्र शाह
D) वि.सं. २०७४, शेरबहादुर देउवा

Q45. 'एक्सेलसियर' (संसारकी देवी) भनी संसारको कुन हिमाललाई चिनिन्छ?

A) कञ्चनजङ्घा
B) मकालु
C) धौलागिरि
D) सगरमाथा

Q46. एक आर्थिक वर्षभित्र देशको भौगोलिक सिमानाभित्र उत्पादन भएका अन्तिम वस्तु तथा सेवाहरूको कुल मौद्रिक मूल्यलाई के भनिन्छ?

A) कुल राष्ट्रिय उत्पादन (GNP)
B) कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (GDP)
C) प्रतिव्यक्ति आम्दानी (PCI)
D) राष्ट्रिय आय (National Income)

Q47. नेपालको वर्तमान संविधानमा व्यवस्था गरिएका '१३ वटा संवैधानिक निकायहरू' मध्ये 'भाग २२' मा कुन निकायको व्यवस्था छ?

A) अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग
B) महालेखा परीक्षक
C) लोक सेवा आयोग
D) निर्वाचन आयोग

Q48. नेपालको इतिहासमा '३८ सालको पर्व' घट्दा नेपालका प्रधानमन्त्री को थिए?

A) रणोद्दीप सिंह
B) वीर शमशेर
C) धीर शमशेर
D) जङ्गबहादुर राणा

Q49. नेपाल र चीनबीचको सीमा सम्झौता अनुसार सगरमाथाको चुचुरोलाई दुवै देशको साझा सीमा रेखा मान्ने ऐतिहासिक सम्झौता कहिले भएको हो?

A) सन् १८१६
B) सन् १९५५
C) सन् १९६१
D) सन् २०१७

Q50. राष्ट्रिय सूचना आयोगका अनुसार सार्वजनिक निकायले माग गरिएको सूचना सामान्यतया कति दिनभित्र उपलब्ध गराउनुपर्छ?

A) ७ दिनभित्र
B) १५ दिनभित्र
C) ३० दिनभित्र
D) २४ घण्टाभित्र

---

🔑 उत्तर कुञ्जी (Answer Key) & संक्षिप्त व्याख्या

1. (C) प्रधान - लिच्छविकालमा गाउँको मुखिया वा स्थानीय प्रशासकलाई 'प्रधान' भनिन्थ्यो।
2. (B) ५ घण्टा ४५ मिनेट - गौरीशङ्कर हिमाललाई आधार मानी तय गरिएको समय GMT भन्दा ५:४५ छिटो छ।
3. (C) रातो मच्छेद्वनाथको जात्रा - राजा नरेन्द्रदेवले चलाएको यो जात्रा नेपालको सबैभन्दा लामो जात्रा हो।
4. (B) पारिजात - उनले वि.सं. २०२२ मा आफ्नो प्रख्यात उपन्यास 'शिरिषको फूल' का लागि मदन पुरस्कार पाएकी थिइन्।
5. (C) गौरा पर्व - सुदूरपश्चिम र कर्णालीको मुख्य सांस्कृतिक चाड हो।
6. (A) भाग २ - वर्तमान संविधानको भाग २ मा नागरिकता र भाग ३ मा मौलिक हकको व्यवस्था छ।
7. (B) सन् १९८७ जनवरी १६ - सार्क सचिवालय काठमाडौँमा स्थापना भएको ऐतिहासिक मिति।
8. (B) फत्तेजंग शाह - वि.सं. १९०३ को कोतपर्वमा काटिने प्रधानमन्त्री (मुख्तियार) यिनै हुन्।
9. (C) १० वटा - नेपालका १० वटा सिमसार क्षेत्रहरू (Wetlands) अन्तर्राष्ट्रिय रामसार सूचीमा छन्।
10. (C) पाँगो माटो - नदीले बगाएर ल्याएको लेदोबाट बन्ने यो माटो नेपालकै सबैभन्दा उर्वर माटो हो।
11. (C) जोन म्याकार्थी - यिनलाई आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (AI) विधाको पिता मानिन्छ।
12. (B) वि.सं. २०७४ जेठ ८ - मन्त्रिपरिषद्को निर्णयबाट भलिबललाई नेपालको राष्ट्रिय खेल घोषित गरियो।
13. (B) वि.सं. १९७७ - श्री ३ चन्द्र शमशेरले सती प्रथाको पूर्ण उन्मूलन गरेका थिए।
14. (C) स्वतन्त्रता, समानता र बन्धुत्व - फ्रान्सेली राज्यक्रान्तिको मुख्य आदर्श र नारा।
15. (C) २,४१३ अमेरिकी डलर - चालु १६ औँ योजनाको अन्तिम आर्थिक लक्ष्य।
16. (A) मे २२ - संयुक्त राष्ट्रसङ्घद्वारा घोषित अन्तर्राष्ट्रिय जैविक विविधता दिवस।
17. (B) लुम्ले (कास्की) - नेपालमा सबैभन्दा धेरै पानी पर्ने ठाउँ।
18. (C) चेपाङ - चेपाङ जातिमा छोरीको विवाहमा चिउरीको बोट दाइजो दिने मौलिक परम्परा छ।
19. (C) शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्ज - कञ्चनपुरमा रहेको यो निकुञ्ज बाह्रसिङ्गेका लागि विश्वमै प्रसिद्ध छ।
20. (A) २ वटा - ताप्लेजुङ र दार्चुला जिल्लाले भारत र चीन दुवै छिमेकी देशलाई छुन्छन्।
21. (B) १० वटा - सुरक्षा परिषद्मा ५ स्थायी (भिटो पावर भएका) र १० अस्थायी सदस्य हुन्छन्।
22. (B) अम्बर गुरुङ - राष्ट्रिय गानका सङ्गीतकार (रचयिता व्याकुल माईला हुन्)।
23. (B) राउटे - यो नेपालको एकमात्र फिरन्ते र लोपोन्मुख वनपुत्र जाति हो।
24. (C) खोटाङ - हलेसी महादेव प्रसिद्ध धार्मिक प्राकृतिक गुफा खोटाङमा छ।
25. (B) नेपालको अगाडि शासन विधान २००७ - यस संविधानमा पहिलोपटक मौलिक हक समावेश गरिएको थियो।
26. (B) भीम शमशेर - वि.सं. १९८७ मा प्रचण्ड गोर्खा नामक पहिलो भूमिगत सङ्गठनको पोल खुल्दा यिनी प्रधानमन्त्री थिए।
27. (A) वि.सं. १९५८ वैशाख २४ - देव शमशेरको पालाबाट गोरखापत्रको प्रकाशन सुरु भएको हो।
28. (B) राजा जोन - सन् १२१५ मा म्याग्नाकार्टामा हस्ताक्षर गर्ने बेलायतका निरङ्कुश राजा।
29. (C) पोल्यान्ड - १ सेप्टेम्बर १९३९ मा जर्मनीले पोल्यान्डमाथि गरेको आक्रमण नै दोस्रो विश्वयुद्धको कारण बन्यो।
30. (C) ८४३.३६ वर्ग किमी - वि.सं. २०८२ भदौमा घोषित नेपालको १३ औँ राष्ट्रिय निकुञ्जको क्षेत्रफल।
31. (B) भदौ २२ गते - वि.सं. २०१३ मा निजामती सेवा ऐन जारी भएको सम्झनामा यो दिवस मनाइन्छ।
32. (B) सन् २०४५ - नेपालले कोप-२६ (COP-26) मा सन् २०४५ सम्म शून्य कार्बन उत्सर्जनको लक्ष्य राखेको छ।
33. (B) वि.सं. २००७ फागुन ७ - राजा त्रिभुवनद्वारा नेपालमा प्रजातन्त्रको ऐतिहासिक घोषणा भएको दिन।
34. (C) हेग, नेदरल्याण्ड्स - संयुक्त राष्ट्रसङ्घको प्रधान अङ्ग 'अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालय' को मुख्य कार्यालय।
35. (A) वि.सं. १९९४ कात्तिक ३० - जुद्ध शमशेरको पालामा नेपालको पहिलो बैंक स्थापना भएको हो।
36. (C) मन्टेस्क्यु - राज्यका तीन अङ्ग कार्यपालिका, व्यवस्थापिका र न्यायपालिका छुट्टाछुट्टै हुनुपर्छ भन्ने सिद्धान्तका प्रतिपादक।
37. (B) तिब्बत सरकार - जंगबहादुरको पालामा नेपाल-तिब्बत युद्ध समाप्त गर्न थापाथली सन्धि भएको थियो।
38. (B) रुसो - फ्रान्सेली राज्यक्रान्तिका वैचारिक संवाहक दार्शनिकको प्रख्यात भनाइ।
39. (B) २० जना - सर्वोच्च अदालतमा प्रधानन्यायाधीश बाहेक बढीमा २० जना अन्य न्यायाधीश रहन्छन्।
40. (B) नेपालको सरकार (मन्त्रिपरिषद्) - ऐन संसदले बनाउँछ भने नियमावली मन्त्रिपरिषद्ले स्वीकृत गर्छ।
41. (B) क्रमबद्ध गर्ने (Set in order) - जापानी व्यवस्थापन ५एस को दोस्रो चरण।
42. (B) वि.सं. २०७६ - सामाजिक कुप्रथा विरुद्ध विद्रोह गर्ने योगमायालाई राष्ट्रिय विभूति घोषणा गरिएको थियो।
43. (A) वि.सं. १९६८ जेठ ९ - चन्द्र शमशेरको पालामा स्थापित नेपाल र एसियाकै दोस्रो पुरानो जलविद्युत केन्द्र।
44. (A) वि.सं. १९१०, जङ्गबहादुर राणा - नेपालको पहिलो लिखित कानुन (मुलुकी ऐन) जंगेले ल्याएका थिए।
45. (D) सगरमाथा - १५ औँ चुचुरो वा एक्सेलसियर भनी विश्वको सर्वोच्च शिखरलाई चिनिन्छ।
46. (B) कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (GDP) - देशको सिमानाभित्र हुने कुल उत्पादनको बजार मूल्य।
47. (B) महालेखा परीक्षक - भाग २१ मा अख्तियार र भाग २२ मा महालेखा परीक्षकको व्यवस्था छ।
48. (A) रणोद्दीप सिंह - जंगबहादुरका भाइ रणोद्दीप सिंहको पालामा वि.सं. १९३८ को पर्व घटेको थियो।
49. (C) सन् १९६१ - राजा महेन्द्रको पालामा भएको नेपाल-चीन सीमा सम्झौताको वर्ष।
50. (B) १५ दिनभित्र - सूचनाको हक सम्बन्धी ऐन, २०६४ अनुसार सार्वजनिक निकायले १५ दिनभित्र सूचना दिनुपर्छ।

---

तपाईंको आत्ममूल्याङ्कन कस्तो रह्यो? ५० मध्ये कति वटा प्रश्नको उत्तर सही भयो? कमेन्ट गर्नुहोस्। 

आन्तरिक परिवहन (Internal Transit/Movement) को सन्दर्भमा यस ऐन र प्रचलित व्यवस्था

भन्सार ऐन, २०८२ ले नेपालको भन्सार प्रशासनलाई आधुनिकीकरण र सरल बनाउने उद्देश्य राखेको छ । नेपालको भन्सार प्रशासनलाई समयानुकूल, प्रविधिमैत्री र पारदर्शी बनाउने लक्ष्यसहित लागू गरिएको भन्सार ऐन, २०८२ ले आन्तरिक परिवहन (Internal Transit/Movement) प्रणालीलाई संरचनात्मक तथा व्यवहारिक रूपमा नयाँ उचाइमा पुर्‍याउने प्रयास गरेको छ। विश्वव्यापी व्यापार विस्तार, आपूर्ति शृङ्खलाको जटिलता, र राजस्व सुरक्षाको चुनौतीका बीच भन्सार प्रशासनले केवल नियन्त्रणमात्र होइन, व्यापार सहजीकरणलाई पनि समान महत्व दिनुपर्ने आवश्यकता बढ्दै गएको छ। यही सन्दर्भमा आन्तरिक परिवहन प्रणालीले “Customs Control without Physical Barriers” भन्ने आधुनिक अवधारणालाई व्यवहारमा उतार्ने महत्वपूर्ण माध्यमको रूपमा काम गर्दछ।

आन्तरिक परिवहन भन्नाले भन्सार प्रक्रिया पूर्णरूपमा सम्पन्न नभएको मालवस्तुलाई एक भन्सार कार्यालयबाट अर्को भन्सार कार्यालयसम्म नियन्त्रणसहित सार्ने प्रक्रिया हो। नेपालजस्तो भौगोलिक दृष्टिले विविधतायुक्त र स्थलरुद्ध (landlocked) देशमा यो व्यवस्था झन् महत्वपूर्ण हुन्छ। विशेषगरी सीमावर्ती नाकाबाट भित्रिएका सामानहरूलाई आन्तरिक भन्सार कार्यालय (जस्तै ICD वा Dry Port) सम्म लैजानुपर्ने अवस्थामा आन्तरिक परिवहन प्रणालीले केन्द्रीय भूमिका निर्वाह गर्दछ। यसले आयातकर्तालाई सहजता दिनुका साथै सीमाक्षेत्रमा हुने भीडभाड र अव्यवस्थालाई पनि न्यून बनाउँछ।

भन्सार ऐन, २०८२ ले आन्तरिक परिवहनलाई कानुनी रूपमा स्पष्ट परिभाषित गर्दै यसका लागि आवश्यक अनुमति, प्रक्रिया, सुरक्षा उपाय, र दण्ड व्यवस्थालाई व्यवस्थित गरेको छ। ऐनअनुसार कुनै पनि मालवस्तु आन्तरिक रूपमा सार्नुअघि सम्बन्धित भन्सार कार्यालयबाट स्वीकृति लिनु अनिवार्य छ। यस प्रक्रियामा मालको विवरण, मूल्य, परिमाण, गन्तव्य, र ढुवानी साधनको जानकारी समावेश गर्नुपर्छ। यसले भन्सार प्रशासनलाई सुरुदेखि नै जोखिम मूल्यांकन गर्न सहयोग पुर्‍याउँछ।

यस प्रणालीको एक प्रमुख आधार स्तम्भ जमानत (Bond/Guarantee) व्यवस्था हो। जब कुनै मालवस्तु भन्सार नतिरिएको अवस्थामा आन्तरिक रूपमा सारिन्छ, त्यसबेला राज्यको राजस्व जोखिममा पर्न सक्छ। यस जोखिमलाई न्यूनीकरण गर्न आयातकर्ता वा ढुवानीकर्ताले बैंक ग्यारेन्टी वा नगद जमानत पेश गर्नुपर्छ। गन्तव्य भन्सारमा माल सुरक्षित रूपमा पुगेपछि मात्र उक्त जमानत फुकुवा गरिन्छ। यदि माल हरायो, बिग्रियो वा अनियमितता देखियो भने सोही जमानतबाट राजस्व असुल गरिन्छ। यसले भन्सार प्रशासनलाई आर्थिक सुरक्षाको आधार प्रदान गर्दछ।

आधुनिक भन्सार व्यवस्थापनमा प्रविधिको प्रयोग अपरिहार्य भइसकेको छ। नेपालमा राजस्व अनुसन्धान विभागबाट सञ्चालित Vehicle Consignment Tracking System (VCTS) को प्रयोगले आन्तरिक परिवहन प्रणालीलाई डिजिटल बनाएको छ। VCTS मार्फत ढुवानी साधनको वास्तविक समय (real-time) ट्र्याकिङ, निर्धारित मार्गको अनुगमन, र समयसीमा व्यवस्थापन सम्भव भएको छ। यसले अनियमितता, जस्तै—मार्ग परिवर्तन, अनावश्यक ढिलाइ, वा अवैध क्रियाकलाप—लाई तत्काल पत्ता लगाउन मद्दत गर्दछ। यस प्रणालीले मानव हस्तक्षेप घटाई पारदर्शिता र विश्वसनीयता बढाएको छ।

समय सीमा (Transit Time) आन्तरिक परिवहनको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष हो। भन्सार प्रशासनले निश्चित दूरी र भौगोलिक अवस्थाको आधारमा माल गन्तव्यमा पुग्नुपर्ने समय निर्धारण गर्दछ। यदि सो समय सीमा नाघियो भने ढुवानीकर्तामाथि जरिवाना लाग्न सक्छ, जमानत जफत हुन सक्छ, वा थप अनुसन्धान हुन सक्छ। यसले ढुवानी प्रक्रियालाई अनुशासित बनाउने मात्र होइन, अनावश्यक ढिलाइलाई पनि नियन्त्रण गर्दछ।

सुरक्षाको दृष्टिले भन्सारले मालवस्तुमा सिल (Seal) लगाउने व्यवस्था गरेको छ। परम्परागत रूपमा प्रयोग हुने भौतिक सिलसँगै आधुनिक समयमा Electronic Seal (E-seal) को प्रयोग पनि बढ्दो क्रममा छ। सिलले मालवस्तु बीच बाटोमा खोलिएको वा परिवर्तन गरिएको छैन भन्ने सुनिश्चित गर्दछ। यदि सिल तोडिएको पाइयो भने त्यसलाई गम्भीर उल्लङ्घन मानिन्छ र कडा कारबाही गरिन्छ। यसले आपूर्ति शृङ्खलामा विश्वास कायम राख्न सहयोग पुर्‍याउँछ।

जोखिम व्यवस्थापन (Risk Management) प्रणाली पनि यस ऐनको महत्वपूर्ण पक्ष हो। सबै मालवस्तुलाई समान रूपमा जाँच गर्नु व्यवहारिक र प्रभावकारी हुँदैन। त्यसैले भन्सार प्रशासनले जोखिमको आधारमा माललाई वर्गीकरण गर्दछ। उच्च जोखिमका मालमा विस्तृत जाँच, भौतिक निरीक्षण, वा कर्मचारीको साथमा एस्कर्ट व्यवस्था गरिन्छ भने न्यून जोखिमका माललाई छिटो प्रक्रिया मार्फत पठाइन्छ। यसले स्रोतको उचित उपयोग गर्दै व्यापार सहजीकरणलाई प्रवर्द्धन गर्दछ।

आन्तरिक परिवहनमा संलग्न सबै पक्षहरूको जिम्मेवारी स्पष्ट रूपमा तोकिएको छ। ढुवानीकर्ता, भन्सार एजेन्ट, आयातकर्ता, र अन्य सरोकारवाला पक्षहरूले आफ्नो–आफ्नो दायित्व पूरा गर्नुपर्छ। यदि माल हरायो वा गन्तव्यमा नपुग्यो भने सम्बन्धित पक्ष जिम्मेवार हुन्छ। यसले प्रणालीमा उत्तरदायित्व (accountability) स्थापित गर्दछ।

उल्लङ्घन र दण्ड व्यवस्थाले आन्तरिक परिवहनलाई अनुशासित बनाउने महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दछ। समयसीमा नाघ्नु, मार्ग परिवर्तन गर्नु, सिल तोड्नु, वा गलत विवरण पेश गर्नु जस्ता कार्यहरूलाई कसुर मानिन्छ। यस्ता अवस्थामा जरिवाना, जमानत जफत, वा कानुनी कारबाही हुन सक्छ। यसले नियम उल्लङ्घन गर्ने प्रवृत्तिलाई निरुत्साहित गर्दछ।

व्यापार सहजीकरण (Trade Facilitation) को दृष्टिले भन्सार ऐन, २०८२ ले डिजिटल प्रविधिको प्रयोगलाई प्राथमिकता दिएको छ। Single Window System, Online Declaration, र Automated Risk Management जस्ता प्रणालीहरूले कागजी प्रक्रियालाई न्यून बनाएका छन्। यसले व्यापारिक लागत घटाउने, समय बचत गर्ने, र प्रतिस्पर्धात्मकता बढाउने काम गर्दछ। विशेषगरी अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारमा संलग्न व्यवसायीहरूका लागि यो व्यवस्था अत्यन्त उपयोगी सावित भएको छ।

यद्यपि, आन्तरिक परिवहन प्रणाली पूर्ण रूपमा चुनौतीरहित भने छैन। प्रविधिको प्रभावकारी कार्यान्वयनका लागि पर्याप्त पूर्वाधार, दक्ष जनशक्ति, र निरन्तर मर्मतसम्भार आवश्यक हुन्छ। ग्रामीण तथा दुर्गम क्षेत्रमा नेटवर्क समस्याका कारण VCTS जस्ता प्रणाली पूर्ण रूपमा प्रभावकारी नहुन सक्छन्। साथै, सरोकारवालाहरूबीच समन्वयको अभाव, कानुनी जटिलता, र व्यवहारिक कठिनाइहरूले पनि प्रणालीको प्रभावकारितामा असर पार्न सक्छ।

अर्कोतर्फ, भ्रष्टाचार र अनियमितताको जोखिम पनि पूर्ण रूपमा समाप्त भएको छैन। प्रविधिको प्रयोगले पारदर्शिता बढाए पनि मानव पक्षको सुधार बिना पूर्ण सफलता सम्भव हुँदैन। त्यसैले संस्थागत सुधार, क्षमता विकास, र कडा निगरानी आवश्यक देखिन्छ।

भविष्यका लागि आन्तरिक परिवहन प्रणालीलाई अझ सुदृढ बनाउन केही महत्वपूर्ण सुधार आवश्यक छन्। पहिलो, डिजिटल पूर्वाधारको विस्तार र सुधार गर्नुपर्छ। दोस्रो, सबै सरोकारवालाहरूलाई तालिम र सचेतना कार्यक्रममार्फत प्रणालीबारे जानकारी दिनुपर्छ। तेस्रो, अन्तर–निकाय समन्वय (Customs, Police, Transport, आदि) सुदृढ गर्नुपर्छ। चौथो, कानुनी व्यवस्थालाई व्यवहारिक बनाउँदै अनावश्यक जटिलता हटाउनुपर्छ।

समग्रमा, भन्सार ऐन, २०८२ ले नेपालको भन्सार प्रशासनलाई आधुनिक, पारदर्शी र उत्तरदायी बनाउने दिशामा महत्वपूर्ण कदम चालेको छ। आन्तरिक परिवहन प्रणाली यसको केन्द्रीय अङ्गको रूपमा उभिएको छ, जसले राजस्व सुरक्षा र व्यापार सहजीकरणबीच सन्तुलन कायम गर्ने प्रयास गर्दछ। Vehicle Consignment Tracking System (VCTS) जस्ता प्रविधिहरूको प्रयोगले प्रणालीलाई अझ प्रभावकारी बनाएको छ।

यसरी हेर्दा, आन्तरिक परिवहन केवल मालवस्तु सार्ने प्रक्रिया मात्र नभई आधुनिक भन्सार प्रशासनको मेरुदण्ड हो, जसले आर्थिक विकास, व्यापार विस्तार, र सुशासनको लक्ष्य हासिल गर्न महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउँछ।

 

📚 सन्दर्भ सामग्री (References)

•  भन्सार ऐन, २०८२
•  भन्सार विभागद्वारा प्रकाशित कार्यविधि तथा परिपत्रहरू
•  Vehicle Consignment Tracking System (VCTS) सम्बन्धी VCTS User Manual
•  विश्व भन्सार संगठन (WCO) का Transit Guidelines तथा Revised Kyoto Convention
•  विश्व व्यापार संगठन (WTO) को Trade Facilitation Agreement (TFA)
•  भन्सार सुधार तथा आधुनिकीकरण योजना

7.